Oto pozytywne zastosowania podstawowych rodzajów alkoholi:
• Alkohol metylowy
• stosowany jest jako środek konserwujący i do produkcji rozpuszczalników organicznych.
• surowiec do produkcji formaliny
• w przemyśle barwników, tworzyw sztucznych, włókien syntetycznych
• farmaceutyka

CH3OH
• Alkohol etylowy
• artykuły przemysłowe
• kosmetyki
• zapachy do ciast
• farmaceutyka
C2H5OH
Większość wymienionych poniżej handlowych preparatów użytkowych zawiera metanol i pozostałe alkohole alifatyczne. Co roku na rynku pojawia się kilkanaście nowych preparatów z tej grupy. Równie często etanol jako główny składnik preparatu zawiera znaczne domieszki acetonu lub innych toksycznych dodatków.

PŁYNY DO MYCIA SZYB, PŁYNY FLOTACYJNE, DEZYNFEKCYJNE
• autowidol, autosilux, antyszron, antyfryz, autovidex, bilux, błysk, jupiter
videx, aseptol, milux
• większość czyszczących preparatów higieny sanitarnej

PREPARATY HIGIENY OSOBISTEJ
• większość płynów po goleniu, wód kolońskich
• większość dezodorantów do ciała i stóp
• część szamponów ziołowych, płynów do kąpieli
• żele, lakiery i środki do pielęgnacji włosów
• zmywacze do paznokci

PREPARATY PRZEMYSLOWE I SAMOCHODOWE
• kleje oraz żywice do klejów i produkcji tworzyw, impregnaty
• atramenty
• większość płynów stosowanych do chłodnic samochodowych jak borygo
• płyny hamulcowe (np. R-3), płyny hydrauliczne

Alkohole mają szerokie zastosowanie. Alkohole o mniejszej masie cząsteczkowej (“niższe”) stosuje się powszechnie jako rozpuszczalniki, substancje zapobiegające zamarzaniu i ekstrahenty. Alkohole “wyższe”, np. alkohol etylowy, wykorzystuje się jako środki zapobiegające pienieniu i substancje przeciwdziałające odparowywaniu cieczy w zbiornikach. Największe jednak znaczenie ma wykorzystanie alkoholi jako półproduktów w syntezach, ponieważ w stosunkowo prosty sposób można je przekształcić w wiele różnorodnych związków organicznych. W wyniku utleniania alkoholi pierwszorzędowych (RCH2OH) powstają aldehydy (RCHO) i kwasy karboksylowe (RCOOH); wskutek utlenienia alkoholi drugorzędowych (R2CHOH) powstają ketony (R2CO). Odwodnienie alkoholi prowadzi do powstania alkenów i eterów (RCH2OCH2R); w reakcji alkoholi z kwasami karboksylowymi tworzą się estry (RCH2OCOR), ważna grupa związków chemicznych.

Oto negatywne zastosowania podstawowych rodzajów alkoholi :

Metanol (alkohol metylowy) jest związkiem silnie toksycznym, silną trucizną. Picie lub wdychanie par metanolu grozi śmiercią. Dawka śmiertelna to 30-200 cm3. Ślepota następuje po spożyciu 4-15 cm3).

Alkohol etylowy towarzyszy człowiekowi jako używka praktycznie od zarania dziejów społeczeństw zorganizowanych.

95 –procentowy wodny roztwór alkoholu etylowego zwany jest popularnie spirytusem. W języku potocznym, gdy mówi się o alkoholu, ma się na myśli alkohol etylowy zawarty w napojach alkoholowych, tzw. Wysoko– i nisko– procentowych, np. wódce, winie, koniaku, piwie.

Etanol niszczy białko oraz jest substancją, której spożycie powoduje zamroczenie.

Borygo, petrygo – nazwy handlowe popularnych w Polsce płynów do chłodnic samochodowych, wytwarzanych na bazie glikolu etylenowego. Wytwarzane są w kilku odmianach, różniących się nieco składem i przeznaczeniem
Płyny te sprzedawane są najczęściej w postaci gotowego roztworu wodnego lub koncentratu do rozcieńczenia (np. w stosunku 1:1) z wodą destylowaną lub zdemineralizowaną. Zawierają domieszki zapobiegające powstawaniu w chłodnicy kamienia kotłowego, korozji, uszkodzeniom gumowych elementów układu chłodniczego itp. Gęstość płynu wynosi około 1,070-1,080 g/cm³, temperatura zamarzania około –35°C, współczynnik pH około 7,5-8,5, temperatura wrzenia nie mniej niż 105°C.
Płyny do chłodnic są toksyczne i szkodliwe dla człowieka (zob. zatrucie glikolem etylenowym). Do zatrucia dochodzi najczęściej wskutek wypicia tego płynu sprzedawanego pokątnie jako alkohol etylowy nieznanego pochodzenia.

Reakcje spalania:
Spalanie całkowite ? powstaje tlenek węgla (IV) ? (dwutlenek węgla) oraz woda
Półspalanie ? powstaje tlenek węgla (II) ? (czad) oraz woda
Spalanie niecałkowite ? powstaje węgiel w postaci sadzy oraz woda

Metal kwas sól wodór Zn 2 HCOOH (HCOO)2Zn H2
Zn 2 HCOO- 2 H 2 HCOO- Zn2 H2
Zn 2 H Zn2 H2

Tlenek metalu kwas sól woda 2 CH3COOH Cu2O 2 CH3COOHCu H2O
CH3COO- H Cu2O 2 CH3COO- 2 Cu H2O
2 H Cu2O 2 Cu H2O

Kwas zasada sól woda CH3COOH NaOH CH3COONa H2O
(reakcja zobojętniania) CH3COO- H Na OH- CH3COO- Na H2O
H OH- H2O

Wzór ogólny kwasów karboksylowych: R ? COOH lub CnH2n 1 ? COOH

Kwas metanowy (mrówkowy) – HCOOH
Kwas etanowy (octowy) ? CH3COOH
Kwas propanowy (propionowy) ? C2H5COOH
Kwas butanowy (masłowy) ? C3H7COOH

Kwas metanowy (mrówkowy) ? HCOOH ? pierwszy człon szeregu homologicznego kwasów karboksylowych. Właściwości kwasu mrówkowego:
- bezbarwna ciecz o ostrym, duszącym zapachu i właściwościach parzących
- jest silną trucizną
- dobrze rozpuszcza się w wodzie
- jest palny
- stosuje się do produkcji barwników, garbowania skór; w przemyśle włókienniczym
Kwas etanowy (octowy) ? CH3COOH ? drugi człon w szeregu homologicznym kwasów karboksylowych. Właściwości kwasu octowego:
- jest cieczą bezbarwną o intensywnym zapachu
- bardzo dobrze rozpuszcza się w wodzie
- spala się niebieskim płomieniem
- reaguje z metalami, tlenkami metali i zasadami, tworząc sole
- służy do produkcji leków, barwników, tworzyw sztucznych, przemyśle spożywczym
Fermentacja octowa ? proces utleniania etanolu do kwasu octowego w obecności bakterii z powietrza. Alkohol etanowy tlen kwas octowy woda
C2H5OH O2 (bakterie) CH3COOH H2O
Alkohol etanowy tlen kwas octowy woda
Mydła ? sole wyższych kwasów karboksylowych.
Wyższe kwasy karboksylowe ? kwasy tłuszczowe ? kwasy karboksylowe, których cząsteczki mają długie łańcuchy węglowe. Są białymi ciałami stałymi, oprócz kwasu oleinowego ? jasnożółta, oleista ciecz. Kwas stearynowy i kwas palmitynowy topią się w niskiej temperaturze. Mają odczyn obojętny, więc nie ulegają dysocjacji jonowej. Są nierozpuszczalne w wodzie. Kwas oleinowy odbarwia wodę bromową, gdyż jest to związek nienasycony, posiada jedno wiązanie podwójne między 9 a 10 atomem węgla. Reagują z wodorotlenkami tworząc mydła.
Zasada wyższy kwas karboksylowy sól (mydło) woda
NaOH C17H35COOH C17H35COONa H2O stearynian sodu (mydło sodowe)

Mydło potasowe ? szare, maziste, często w formie płynnej
Mydło sodowe ? białe, twarde
Mydło toaletowe ? mydło sodowe z dodatkiem oleju kokosowego, olejków zapachowych i barwników

Kwas palmitynowy ? C15H31COOH
Kwas stearynowy – C17H35COOH
Kwas oleinowy ? C17H33COOH

Metan, Etan, Propan, Butan, Pentan, Heksan, Heptan, Oktan, Nonan, Dekan

ALKENY ? węglowodory łańcuchowe nienasycone, zawierające w cząsteczkach jedno wiązanie podwójne pomiędzy atomami węgla. Wzór ogólny alkenów ? CnH2n Tworzą szereg homologiczny, w którym każdy następny węglowodór różni się od poprzedniego o grupę CH2

Eten, Propen, Buten, Penten, Heksen, Hepten, Okten, Nonen, Deken

ALKINY (yn)- węglowodory łańcuchowe nienasycone, zawierające w cząsteczkach jedno wiązanie potrójne pomiędzy atomami węgla. Wzór ogólny alkinów ? CnH2n ? 2 Tworzą szereg homologiczny, w którym każdy następny węglowodór różni się od poprzedniego o grupę CH2

Etyn, Propyn, Butyn, Pentyn, Heksyn, Heptyn, Oktyn, Nonyn, Dekyn

Węgiel w związkach organicznych jest czterowartościowy.

Jak wykryć węgiel w związkach organicznych?
- prażenie substancji organicznej ? następuje jej zwęglanie, bo odparowuje woda
- węgiel w substancji organicznej może pełnić rolę reduktora 2CuO C CO2 2Cu

Odmiany alotropowe węgla: diament, grafit, fulereny.

Węgiel ? główny składnik wszystkich związków organicznych.
Diament ? najtwardszy z minerałów.
Grafit ? stosuje się go do wyrobu naczyń ognioodpornych.
Sadza ? drobno sproszkowane kryształy grafitu.
Węglowodory ? związki organiczne węgla z wodorem.
Węglowodory nasycone – związki organiczne węgla z wodorem, zawierające w cząsteczkach wiązanie pojedyncze pomiędzy atomami węgla.
Węglowodory nienasycone – związki organiczne węgla z wodorem, zawierające w cząsteczkach wiązanie wielokrotne pomiędzy atomami węgla.
Wiązanie wielokrotne ? podwójne lub potrójne wiązanie występujące w cząsteczkach związków organicznych.
Szereg homologiczny ? szereg związków organicznych o podobnej budowie i właściwościach, w którym każdy człon posiada w cząsteczce o jedną grupę ?CH2? więcej niż poprzedni.
Metan ? CH4 ? gaz błotny lub gaz kopalniany: gaz, bezbarwny, bezwonny, lżejszy od powietrza, nierozpuszczalny w wodzie, mało aktywny chemicznie, ulega reakcjom spalania.
Kraking ? sposób otrzymywania benzyny syntetycznej, polegający na pękaniu długich łańcuchów węglowych w węglowodorach i powstaniu cząsteczek o krótszych łańcuchach węglowych. C15H32 C8H18 C7H14
Eten (etylen) ? alken o wzorze C2H4 gaz, bezbarwny, nierozpuszczalny w wodzie, delikatny, przyjemny zapach, aktywny chemicznie, ulega reakcjom spalania, spala się jasnym płomieniem, ulega reakcji przyłączania np. bromu, wodoru i fluorowców, ulega reakcji polimeryzacji.
Polimeryzacja ? reakcja łączenia się pojedynczych cząsteczek związku chemicznego (monomerów) w wielkocząsteczkowy produkt ? polimer, ulegają jej tylko węglowodory nienasycone ? alkeny i alkiny.
Monomer ? cząsteczka związku chemicznego ulegająca polimeryzacji.
Polimer ? produkt reakcji polimeryzacji.
Katalizator ? substancja zwiększająca szybkość reakcji chemicznych.
Etyn (acetylen) ? gaz, bezbarwny, bezwonny, nierozpuszczalny w wodzie, lżejszy od powietrza, bardzo aktywny chemicznie, ulega reakcjom spalania, ulega reakcji przyłączenia, ulega reakcji polimeryzacji
Tworzywa sztuczne ? powstają głownie w reakcji polimeryzacji węglowodorów nienasyconych.
Biodegradacja ? proces naturalnego rozkładu zanieczyszczeń, w którego wyniku powstają substancje przyjazne środowisku przyrodniczemu.

Reakcje spalania:
Spalanie całkowite ? powstaje tlenek węgla (IV) ? (dwutlenek węgla) oraz woda
Półspalanie ? powstaje tlenek węgla (II) ? (czad) oraz woda
Spalanie niecałkowite ? powstaje węgiel w postaci sadzy oraz woda

Stan skupienia węglowodorów zależy od długości łańcucha węglowego:
1-4 atomów C ? gazy
5-16 atomów C ? ciecze
17-? atomów C ? ciała stałe

Wraz ze wzrostem długości łańcucha węglowego maleje lotność i palność; wzrasta gęstość, temperatura wrzenia i topnienia.

Reakcja przyłączenia (do etenu):

C2H4 Br2 C2H4Br2 – dibromoetan (di ? 2 , tri ? 3 , tetra ? 4)
C2H4 HCl C2H5Cl – chloroetan

Polimeryzacja – n ? liczba cząsteczek

Otrzymanie Etynu: CaC2 2 H2O C2H2 Ca(OH)2

Tworzywa sztuczne:
1.Polietylen ? reklamówki, torebki śniadaniowe, plastikowe kubki.
2.Polipropylen ? wykładziny, pojemniki, rury, folie.
3.Polistyren ? opakowania styropianowe, obudowy AGD, pojemniki.
4.Polichlorek winklu ? PCW/PCV – płytki podłogowe, izolatory, rynny.
5.Nylony ? tkaniny.
6.Kauczuk syntetyczny ? opony.
7.Teflon ? patelnie, żelazka.
8.Szkło organiczne ? fleksiglas ? reflektory, soczewki, nietłuczące szkło.

Zadania:

Oblicz zawartość procentową węgla w metanie.
Metan ? CH4
mC ? 12 u mH ? 1 u
mCH4 ? 12 u 4 * 1 u = 16 u
mC/mCH4 ? 12 u/16 u * 100% = 75 %

Napisz wzór sumaryczny alkanu, który ma w cząsteczce 20 atomów węgla.
Wzór ogólny ? Cn H 2n 2 n ? 20 C20 H42

Oblicz stosunek węgla do wodoru w metanie.
Metan ? CH4
mC ? 12 u mH ? 1 u 4H = 4 u
mC/mH ? 12 u /4 u = 3/1

Masa cząsteczkowa alkenu wynosi 56 u. Podaj jego nazwę.
mC ? 12 u mH ? 1 u m = 56 u wzór – CnH2n
56 u = n * 12 u 2n * 1 u
14n = 56n /14
n = 4 C4H8 – buten

Białka to związki złożone z C, H, O, N i S. Ich podstawową jednostką budulcową są aminokwasy. W skład białek wchodzi ok. 20 różnych aminokwasów połączonych wiązaniem peptydowym.

Aminokwasy możemy podzielić na egzogenne i endogenne. Aminokwasy endogenne są syntetyzowane w organizmie człowieka, natomiast egzogenne muszą być pobrane z pokarmem. Należą do nich: metionina, fenyloalanina, tryptofan, walina, leucyna, izoleucyna, lizyna, treonina a u dzieci dodatkowo arginina i histydyna.

Białka dzielimy na proste (proteiny) i złożone (proteidy). Proteiny zbudowane są wyłącznie z aminokwasów, proteidy dodatkowo zawierają niebiałkowe domieszki w postaci cząsteczek cukrów (glikoproteidy), tłuszczów (lipoproteidy) czy atomy metali (metaloproteidy) itd.

Białka to podstawowy składnik budulcowy naszego organizmu. Są niezbędne do budowy wszystkich tkanek oraz enzymów i hormonów, spełniają więc również rolę regulacyjną.

Nasza dieta powinna zawierać białko zarówno pochodzenia roślinnego jak i zwierzęcego. Białko zwierzęce jest bardziej wartościowe dla człowieka, ponieważ zawiera wszystkie niezbędne aminokwasy. Białko roślinne jest niepełnowartościowe, gdyż nie zawiera niektórych aminokwasów, lub proporcje pomiędzy poszczególnymi aminokwasami są niewłaściwe. Jedynym wyjątkiem jest białko zawarte w soji. Źródłem białka roślinnego są np. produkty zbożowe, groch, fasola, soja, ziemniaki.

Dobowe zapotrzebowanie na białko dla dorosłego człowieka wynosi 1g/kg wagi ciała. U dzieci, sportowców, osób starszych i kobiet ciężarnych wynosi 1,5-2,4 g/kg wagi ciała. Przy czym zakłada się, że połowa spożywanego białka powinna być pochodzenia zwierzęcego. Białko nie jest magazynowane w organizmie człowieka, dlatego powinno być na bieżąco dostarczane z każdym posiłkiem.

Białko nie jest w całości wykorzystywane do budowy organizmu. Przy prawidłowo stosowanej diecie część aminokwasów jest w organizmie zamieniana na glukozę i kwasy tłuszczowe, co pokrywa dobowe zapotrzebowanie energetyczne człowieka w granicach 12-15%.

Niedobór białka w pożywieniu upośledza rozwój fizyczny i psychiczny. Prowadzi do wychudzenia, wycieńczenia a w skrajnych przypadkach do śmierci.

Nadmiar białek wpływa niekorzystnie na przyswajanie wapnia, co prowadzi do osteoporozy, (zrzeszotnienia) kości.

Białka dostarczane wraz z pokarmem nie zawsze tolerowane są przez organizm. Mogą i coraz częściej wywołują reakcje alergiczne (np. celiakia – uczulenie na gluten – białko zawarte w ziarnach zbóż).

Tłuszcze

Tłuszcze (lipidy) składają się z C, H, O. Są to estry glicerolu i kwasów tłuszczowych. Glicerol to alkohol trójwodorotlenowy. Kwasy tłuszczowe dzielimy na nasycone i nienasycone. Kwasy nasycone to takie, w których atomy węgla połączone są pojedynczymi wiązaniami (najczęściej są to kwas palmitynowy i stearynowy). W kwasach nienasyconych występuje co najmniej jedno podwójne lub potrójne wiązanie (kwas oleinowy, arachidonowy). W zależności od obecności kwasów tłuszczowych, tłuszcze dzielimy odpowiednio na nasycone i nienasycone.

Tłuszcze są niezbędnym składnikiem naszego pożywienia, stanowią 20-30% zapotrzebowania energetycznego. Są to związki wysokoenergetyczne oraz zapasowe a także są rozpuszczalnikami wielu ważnych witamin (A, D, E, K).

Tłuszcze nasycone są pochodzenia zwierzęcego (mają konsystencje stałą) a nienasycone są pochodzenia roślinnego (mają konsystencje ciekłą). Te ostatnie są niezwykle ważne w naszej diecie, ponieważ zawierają nienasycone kwasy tłuszczowe, których nasz organizm nie potrafi syntetyzować (NNKT). Są one niezbędne do wytwarzania hormonów, są składnikami błon komórkowych, odgrywają też istotną rolę w transporcie i metabolizmie cholesterolu. Obniżają jego poziom we krwi, tym samym działają przeciw – miażdżycowo.

Tłuszcze nienasycone ze względu na swoją funkcję, powinny dominować w naszej diecie. Wskazane są oleje roślinne (np. słonecznikowy, sojowy, arachidowy, oliwa z oliwek).

Tłuszczom zwierzęcym (słonina, boczek, masło) towarzyszy zawsze cholesterol.
Cholesterol jest ważnym składnikiem błon komórkowych, osłonek mielinowych, służy do syntezy hormonów płciowych, jest niezbędny do wytwarzania kwasów żółciowych. Jest on pobierany wraz z pokarmem, ale również produkowany w wątrobie. Nadmiar tego związku prowadzi do miażdżycy i choroby niedokrwiennej serca. Dlatego też powinniśmy ograniczać spożycie tłuszczów zwierzęcych.

Wszystkie tłuszcze jadalne, zarówno widoczne jak i niewidoczne, należy spożywać z umiarem. Nadmiar tłuszczów odkładany jest w tkance tłuszczowej, co prowadzi do otyłości.
Dobowe zapotrzebowanie dla osoby dorosłej wynosi 1g/kg wagi ciała.

Oprócz podstawowych składników odżywczych ważną rolę w naszej diecie stanowią związki mineralne oraz witaminy, które pobierane są wraz z wodą i pożywieniem. Są one niezbędne do prawidłowego funkcjonowania organizmu a ich niedobory mogą prowadzić do poważnych zaburzeń funkcji życiowych i różnych chorób.

* kwas mrówkowy
* kwas octowy
* kwas masłowy
* a z kwasów tłuszczowych – palmitynowy, stearynowy i oleinowy

3) Kwas metanowy (mrówkowy) – HCOOH
– Jest kwasem, który występuje w pokrzywach i mrówkach. Dawniej chemicy otrzymywali kwas mrówkowy przez destylację czerwonych mrówek. Na skórze, która ma kontakt z kwasem mrówkowym pojawiają się pęcherze. Taki sam efekt obserwujemy po ugryzieniu przez mrówkę lub przy bezpośrednim dotknięciu pokrzywy.
Kwas etanowy (octowy) CH3COOH
– Jest to bezbarwna, przezroczysta ciecz, o przenikliwym zapachu. Z wodą miesza sie bez ograniczeń. W handlu znany jest pod postacią octu stołowego (10%). Stężony jest silnie żrący.
Kwas butanowy (masłowy) C3H7COOH
– Jest kwasem który występuje w mleku (maśle) w postaci związanej. W wyniku jełczenia masła uwalnia się nadając nieprzyjemny zapach. Mówimy, że masło zjełczało.
4) Kwasy tłuszczowe

Kwasy tłuszczowe nie występują w przyrodzie w stanie wolnym, natomiast w stanie związanym znajdują się w tłuszczach zwięrzęcych i roślinnych. Najbardziej znanymi są;

* kwas palmitynowy – C15H31COOH

CH3-CH2-CH2-CH2-CH2-CH2-CH2-CH2-CH2-CH2-CH2-CH2-CH2-CH2-CH2-COOH
* kwas stearynowy – C17H35COOH

CH3-CH2-CH2-CH2-CH2-CH2-CH2-CH2-CH2-CH2-CH2-CH2-CH2-CH2-CH2-CH2-CH2COOH
* kwas oleinowy – C17H33COOH

CH3-CH2-CH2-CH2-CH2-CH2-CH2-CH2-CH=CH-CH2-CH2-CH2-CH2-CH2-CH2-CH2COOH

W kwasach tłuszczowych wyróżniamy długi łańcuch węglowodorowy zawierający od kilkunastu do dwudziestu kilku atomów węgla. Łańcuch ten może być nasycony (wszystkie wiązania są pojedyńcze) lub nienasycony zawierający od jednego do kilka wiązan podwójnych.
Przykładem jest kwas oleinowy zawierający łańcuch węglowy z wiązaniem nienasyconym. Obecnośc tego wiązania sprawia, że tłuszcze zawierające w cząsteczce kwas oleinowy mają inne właściwości jak cząsteczki z kwasami tłuszczowymi nasyconymi.
I faktycznie; tłuszcze zawierające w cząsteczce nasycony kwas tłuszczowy nasycony są ciałami stałymi, natomiast tłuszcze z kwasami tłuszczowymi nienasyconymi – cieczami. Więcej o budowie cząsteczek kwasów tłuszczowych w rodziale “Tłuszcze”
5) Właściwości kwasów karboksylowych

Pierwsze cztery kwasy szeregu homologicznego są rozpuszczalne w wodzie, kwas zawierający w cząsteczce pięć atomów węgla rozpuszcza się częściowo, a wyższe homologi kwasów karboksylowych są praktycznie nierozpuszczalne.

Charakterystyczne reakcje kwasów karboksylowych są wynikiem obecności grupy karboksylowej -COOH. Najbardziej charakterystyczne reakcje to:

* tworzenie soli
* tworzenie estrów

Sole powstają w reakcjach z wodorotlenkami, tlenkami i metalami.

Przykłady reakcji

* z wodorotlenkiem

CH3COOH NaOH <=> CH3COONa H2O
* z tlenkiem

CH3COOH MgO —> (CH3COO)2Mg H2O
* z metalem

2CH3COOH 2K —> 2CH3COOK H2

W każdym przypadku w miejsce wodoru grupy karboksylowej wchodzi metal.

Estry to grupa związków z którą dotychczas nie spotkaliśmy się – więcej w kolejnym rodziale.
6)

Preparaty higieny osobistej:
-większość płynów po goleniu, wód golońskich,
-większość dezodorantów do ciała i stóp,
-część szamponów ziołowych, płynów do kąpieli,
-żele, lakiery i srodki do pielęgnacji włosów,
-zmywacze do paznokci,

Preparaty przemysłowe i samochodowe:
-kleje oraz żywice do klejów i produkcji tworzyw, impregnaty,
-atramenty,
-większość płynów stosowanych do chłodnic samochodowych jak borygo,
-płyny hamulcowe, płyny hydrauliczne.
Korzyści z picia alkoholu są różne. Niektóre znamy doskonale, jak ułatwiajace zasnięcie, szklanka piwa lub lampka wina na noc. Ludzie spożywający alkohol w umiarkowanych ilościach, 2-3 jednostki dziennie, rzadziej zapadają na chorobę wieńcową i mają niższy poziom cholesterolu we krwi. Picie więc może byc korzystne dla serca, ale tylko w umiarkowanych ilościach.
Po rozpatrzeniu strony pozytywnej alkoholi, przejdźmy zatem do strony negatywnej.
Często się zastanawiałam jaką może być przyczyną tego, że sięgamy po alkohol, co nas do tego kusi?? Alkohol sprawia, że czujemy się szczęśliwsi, łatwiej nawiązujemy kontakty z ludźmi, mamy mniejsze zahamowanie podczas wyrażania swoich mysli. Stajemy sie bardziej odprężeni i zbyt pewni swoich mozliwości, przy czym zdolność reakcji jest obnizona, a mowa staje się bardziej poplątana.
Czeste sięganie po alkohol to prosta droga do nieuleczalnej choroby, wyniszczenia organizmu, uzależnienia alkoholowego – alkoholizmu. Termin alkoholizm został wprowadzony przez szwedzkiego lekarza Nagnusa Hussa i po raz pierwszy użyty 1849r. Terminem tym oznacza sie chorobę, która jest jedna z konsekwencji naduzywania alkoholu, czyli spozywania go w sposob powodujący negatywnie, a w dalszych fazach dramatycznie bolesne konsekwencje zarówno dla pijącego jak i dla jego najbliższego środowiska. Jest to choroba tak głeboka zaburzająca świadomośc i wolnośc człowieka w wszystkich sferach jego człowieczeństwa i jego aktywności. Prowadzi do degradacji życia psychicznego, duchowego, moralnego i religijnego. Powoduje powolna utratę wolności i odpowiedzialności, zaburza więzi miedzy ludzkie oraz uniemozliwia normalne funkcjonowanie w rodzinie i społeczeństwie.
Alkohol wywołuje także problemy społeczne, wywołuje on agresję, jest przyczyna kradzieży, napadów, pobić, a nawet morderstw i także wielu wypadków drogowych. Powoduje zmianę osobowości człowieka, co często prowadzi do rozbicia rodziny, utraty pracy i ogólnej degradacji społecznej.
Alkohole mają wielkie wady, ale zalet też im nie brakuje. Dlatego tez uważam, że alkohol nie jest wrogiem człowieka pod warunkiem, że on sam go takim dla siebie nie uczyni.

Do czego służą detergenty?
DETERGENTY SĄ ŚRODKAMI CZYSZCZĄCYMI, SZEROKO UŻYWANYMI ZARÓWNO W GOSPODARSTWACH DOMOWYCH JAK I W PRZEMYŚLE. DZIELIMY JE NA MYDŁA I DETERGENTY SYNTETYCZNE, NIE ZAWIERAJĄCE MYDEŁ. TE OSTATNIE ZRESZTĄ CZĘSTO OKREŚLAMY PO PROSTU MIANEM DETERGENTÓW, WYŁĄCZAJĄC Z TEJ OGÓLNEJ NAZWY MYDŁA.
Mydła i detergenty syntetyczne zawierają substancje zmniejszające napięcie powierzchniowe wody, co powoduje, że dużo lepiej rozpływa się ona po powierzchni tkanin, naczyń itp., zwilżając brud. Substancje te nazywamy środkami powierzchniowo czynnymi. Można przyjąć, że cząsteczki substancji powierzchniowo czynnej mają kształt kijanek. Zwykle “główka” takiej “kijanki” łączy się z wodą, podczas gdy “ogonek” z cząsteczkami brudu. Gdy wymieszamy taki środek z wodą, to na jej powierzchni “kijanki” skierują się “główkami” do wewnątrz cieczy. “Ogonki” cząsteczek substancji powierzchniowo czynnej sterczą natomiast na zewnątrz, wystając poza powierzchnię wody. Gdy w ten sposób porozrywamy powierzchnię to znacząco zmniejszymy napięcie powierzchniowe, co pozwoli wodzie zwilżać i penetrować czyszczoną tkaninę. Z drugiej strony “ogonki” cząsteczek substancji powierzchniowo czynnej przylepiają się do każdej cząstki brudu, którą napotkają. Gdy czyścimy tkaninę zabrudzoną tłuszczem, to połączone działanie detergentu i mechanicznych wstrząsów podczas prania usuwa ten tłuszcz. Malutkie kropelki tłuszczu pokrytego substancją powierzchniowo czynną rozproszone w wodzie tworzą wówczas tzw. emulsje. Substancje powierzchniowo czynne mogą być anionowe, kationowe lub niejonowe. Cząsteczki substancji anionowych tworzą w roztworze wodnym jony ujemne, natomiast kationowych – jony dodatnie. Substancje niejonowe w roztworze wodnym nie tworzą jonów. Substancje powierzchniowo czynne w mydłach są zawsze anionowe, podczas gdy detergenty syntetyczne mogą zawierać wszystkie ich rodzaje, razem lub osobno.
Mycie i pranie polega więc na utworzeniu emulsji wodnej z cząstek brudu zlepionych substancjami niepolarnymi (tłuszcze, oleje i inne substancje organiczne), a więc nierozpuszczalne w wodzie.
Mydło jest detergentem wrażliwym na działanie twardej wody, natomiast inne detergenty nie są wrażliwe na twardość wody i bardzo łatwo wytwarzają pianę, co przy praniu zapewnia znaczną oszczędność środka piorącego. Właśnie, dlatego obecnie bardzo często mydła w procesie prania zastępowane są detergentami.

Mydło jest detergentem wrażliwym na działanie twardej wody, natomiast inne detergenty nie są wrażliwe na twardość wody i bardzo łatwo wytwarzają pianę, co przy praniu zapewnia znaczną oszczędność środka piorącego. Właśnie, dlatego obecnie bardzo często mydła
w procesie prania zastępowane są detergentami.

DETERGENTY:
Detergenty to syntetyczne środki piorące i mydlące nie zawierające mydła. Są to głównie sole sodowe kwasów sulfonowych i wodorosiarczanów wyższych alkoholi. Detergenty są składnikami proszków do prania, płynów do mycia naczyń i zapobiegających elektryzowanie tkanin, szamponów i tym podobnych. Detergenty mają wiele cennych właściwości, które odróżniają je od mydeł:
- tworzą w twardej wodzie rozpuszczalne sole wapniowe i magnezowe
- wykazują znacznie większą zdolność piorącą
- ich wodne roztwory mają zdolność dobrego zwilżania powierzchni różnych materiałów (wspomaga to pranie materiałów zwłaszcza z włókien syntetycznych, gdyż są one znacznie gorzej zwilżane przez roztwory z mydeł
- zaletą wielu detergentów jest zbliżony do obojętnego odczyn tworzonych z nich kąpieli piorących (mydła tworzyły roztwory zasadowe)
- neutralny odczyn powoduje, że nadają się do prania wełny, która podczas prania
- w odczynie zasadowym ulega niszczeniu,
- mają wysoką zdolność piorąca w niskich temperaturach.

Glukoza – naturalny węglowodan – aldoheksoza, o wzorze sumarycznym C6H12O6 i strukturalnym, należy do cukrów prostych:
Glukoza jest podstawowym związkiem energetycznym dla większości organizmów, jest rozkładana w procesie glikolizy na kwas pirogronowy. Jest ona składowana w formie polimerów – skrobi i glikogenu. Jest ona również wykorzystywana jako substrat wielu procesów zachodzących w komórce – m.in. do produkcji celulozy.
Glukoza jest alkoholem wielowodorotlenowym. Inne nazwy glukozy to: glukopiranoza, glikoza, cukier gronowy, cukier skrobiowy. Jest czynna optycznie, skręca płaszczyznę światła spolaryzowanego w prawo dlatego zaznacza się znakiem Glukoza występuje w postaci dwóch anomerów: ? (jej kąt skręcania światła spolaryzowanego wynosi 112 stopni) i ? ( której kąt skręcania światła spolaryzowanego wynosi 19 stopni). Glukoza może tworzyć postaci endiolowe.
Właściwości fizyczne glukozy: – stan skupienia stały – barwa biała – drobnokrystaliczna – słodka – bardzo dobrze rozpuszczalna w wodzie – odczyn obojętny – temperaturze topnienia 140°C – nierozpuszczalna w alkoholu
Właściwości chemiczne: – palna – reaguje z wodorotlenkiem miedzi dając związek kompleksowy (barwa lazurowa) – posiada właściwości redukujące
CH2OH-(CHOH)4-CH2OH 2Cu(OH)2 ? CH2OH-(CHOH)4-COOH Cu2O 2H2O
Zastosowanie: – w medycynie : m.in. jako środek wzmacniający serce, w schorzeniach wątroby, do konserwowania krwi – przemysł spożywczy : wyroby cukiernicze – przemysł włókienniczy : m.in barwienie skór

Występowanie: owoce, winogrona, miód.
Chcąc odróżnić glukozę i fruktozę należy dodać wody bromowej w obecności kwaśnego węglanu sodu, woda bromowa odbarwi się w roztworze glukozy.
CH2OH-(CHOH)4-CH2OH Br2 2NaHCO3 ? CH2OH-(CHOH)4-COOH 2NaBr H2O 2CO2?
CH2OH-(CHOH)4-COOH kwas glukonowy
Glukoza, glikoza, cukier gronowy, dekstroza, (C6H12O6), cukier prosty o 6 atomach węgla (heksoza, węglowodany), bezbarwna substancja krystaliczna o słodkim smaku, łatwo rozpuszczalna w wodzie, temperatura topnienia 140°C.

Glukoza występuje w owocach, miodzie, częściach wegetatywnych roślin. Naturalna glukoza jest odmianą ?-D, skręcającą płaszczyznę polaryzacji w prawo [ 109,60]. Cząsteczki glukozy przyjmują najczęściej formę cykliczną. Reszta glukozy wchodzi w skład polisacharydów.

Glukoza jest głównym materiałem energetycznym w organizmie ludzkim. We krwi znajduje się w stałym stężeniu 80-120 mg%. Pod wpływem insuliny ulega polimeryzacji w wątrobie na glikogen.

Glukoza dostarczana jest do organizmu w pokarmach jako skrobia lub disacharydy. Powstaje także z innych substancji (tłuszcze, aminokwasy). Przemysłowo glukoza jest otrzymywana przez hydrolizę skrobi ziemniaczanej lub kukurydzianej. Glukoza znajduje zastosowanie w przemyśle spożywczym i włókienniczym.
Fruktoza, czyli cukier owocowy (z łac. fructus – owoc), jest to monosacharyd (cukier prosty) występujący w owocach i miodzie.
Chemicznie są to bezbarwne kryształy o temperaturze topnienia około 100°C, o słodkim smaku i dobrze rozpuszczalne w wodzie.
Wchodzi w skład dwucukru sacharozy (glukoza fruktoza).
W wyniku fermentacji ulega przemianie do alkoholu etylowego (etanolu). Stosowany jest w lecznictwie jako środek konserwujący.
Fruktoza jest znacznie wolniej przyswajana przez organizm, niż sacharoza i glukoza. Znaczne ilości fruktozy mogą powodować biegunkę i bóle żołądkowo-jelitowe. Powoduje też wyraźne podniesienie cholesterolu. W wątrobie fruktoza zostaje przetworzona w glukozę i w tej postaci wykorzystywana jest przez organizm. W spermie fruktoza spełnia rolę materiału energetycznego plemników.
Przestarzała nazwa fruktozy to lewuloza.
Fruktoza, zwana także cukrem owocowym, to inny bardzo rozpowszechniony cukier prosty. Fruktoza jest ketozą. Ma taki sam wzór sumaryczny jak glukoza, ale inne wzajemne ułożenie atomów w cząsteczce. Fruktoza jest zatem izomerem 6 glukozy. W stanie wolnym występuje w wielu owocach i miodzie. Fruktoza stanowi łatwo przyswajalny składnik pożywienia. Stosuje się je jako środek słodzący w cukrzycy oraz w leczeniu niedomogi mięśnia sercowego. Fruktoza jest najsłodsza z cukrów. W rzeczywistości jest tak, że nie wszystkie cukry są jednakowo słodkie. Aby osłodzić określoną porcję pożywienia fruktozą, wystarczy wziąć jej prawie dwukrotnie mniej niż sacharozy. Mówiąc o zdolności do słodzenia, warto uświadomić sobie, że istnieją związki chemiczne – nie mające nic wspólnego z cukrami – charakteryzujące się ogromną słodkością. Popularna sacharyna, syntetyczny środek słodzący, stosowany przez ludzi chorych na cukrzycę, jest słodsza od zwykłego cukru 550 razy. Inaczej mówiąc, trzeba by wysypać ponad pół tony naszego cukru używanego w gospodarstwie domowym, aby uzyskać efekt słodzący 1 kilograma sacharyny.

Glukoza, zwana także cukrem gronowym o wzorze sumarycznym C6H12O6, jest cukrem prostym, występującym we wszystkich organizmach żywych zarówno w postaci wolnej, jak i jako składnik wielu bardziej złożonych środków. W roślinach glukoza powstaje w procesach fotosyntezy. Zwierzęta i człowiek zaspokajają swoje zapotrzebowanie na glukozę, pobierając ją w postaci wolnej, a także jako składnik cukrów złożonych, wraz z pokarmem. Glukoza dostarcza głównej części energii do procesów życiowych. Jest także substratem w wielu reakcjach przemiany materii. Glukoza w organizmie człowieka to jedyny cukier prosty występujący w większej ilości, ponieważ wszystkie inne cukry, które zjadamy, są przekształcone w glukozę przez wątrobę. W organizmie człowieka jest jedyną formą transportową cukrów i jej stężenie we krwi musi być utrzymywane na stałym poziomie (około 0,1 w stosunku do masy ciała). Spadek stężenia tego cukru powoduje zwiększenie pobudliwości pewnych komórek mózgu, mogące objawiać się skurczami, drgawkami, utratą świadomości a nawet śmiercią. Z kolei w pewnych zaburzeniach przemiany cukrowej w organizmie, nazywanych cukrzycą, glukoza we krwi utrzymuje się na podwyższonym poziomie. Stałe stężenie glukozy we krwi jest zachowane dzięki wielce skomplikowanemu mechanizmowi biochemicznemu.
? PROSTE Monosacharydy zawierają jedną grupę aldehydową (aldozy) lub ketonową (ketozy) i szereg grup hydroksylowych. Ze względu na ilość atomów tlenu obecnych w cząsteczce jednocukry dzielimy na triozy, tetrozy, pentozy, heksozy itd. Najprostsze związki należące do cukrów mają trzy atomy węgla i trzy atomy tlenu w cząsteczce: C3H6O3, natomiast cukrami o największym znaczeniu są pentozy i heksozy. Budowę cząsteczek cukrów można przedstawić za pomocą wzorów łańcuchowych, półacetalowych i pierścieniowych (wzory Hawortha). Nazwę cukru w formie łańcuchowej tworzy się według wzoru rzutowego Fishera. Według tego wzoru łańcuch węglowy pisany jest pionowo, numerację węgli prowadzi się od góry łańcucha tak, by grupa karbonylowa była oznaczona jak najniższym numerem. Ponieważ cukry są substancjami czynnymi optycznie zasadnicze znaczenie ma ustalenie konfiguracji danego związku. Odmiana izomeryczna, która ma grupę hydroksylową umieszczoną na prawo przy węglu chiralnym o najwyższej numeracji należy do serii D, w przeciwnym wypadku – do serii L. Posługując się wzorami rzutowymi Fishera można także wyprowadzić wzór Hawortha odnoszący się do form pierścieniowych cukrów prostych. Dzięki wzorom pierścieniowym możliwe jest wytłumaczenie wielu zjawisk takich jak np. mutarotacja. Przyjmuje się, że cukry występują w dwóch odmianach tautomerycznych: o budowie pierścieniowej i o budowie łańcuchowej z grupą karbonylową. W strukturze pierścieniowej występuje dodatkowe centrum asymetrii przy węglu C1 (lub C2), tzw. węgiel anomeryczny. Skutkiem obecności węgla anomerycznego jest powstawanie dwóch odmian tzw. anomerów. Wielkość pierścienia można wyrazić dodając do nazwy cukry końcówkę – furanoza dla pierścienia pięcioczłonowego i – piranoza dla pierścienia sześcioczłonowego (np. glukopiranoza). GLUKOZA Glukoza jest cukrem należącym do monosacharydów. Jest ona aldoheksozą, posiada grupę funkcyjną karbonylową -CHO oraz pięć grup hydroksylowych -OH. Wzór sumaryczny glukozy jest taki, jak innych monoheksoz: C6 H12O6. Wzór strukturalny w postaci łańcuchowej przedstawia się następująco:

Cząsteczka glukozy może występować w różnych formach: otwartej lub zamkniętej (półacetalowa). Występuje przeważnie jako glukopiranoza, a w niewielkim procencie jako glukofuranoza. Właściwości fizyczne glukozy. Ciało stałe, krystaliczne, bezbarwne, o słodkim smaku. Ogrzewanie glukozy powyżej 150 stopni Celsjusza prowadzi do jej karmelizacji. Jest to substancja doskonale rozpuszczalna w wodzie. Procesowi rozpuszczania towarzyszy przemiana formy łańcuchowej w pierścieniową (obie formy znajdują się w stanie równowagi chemicznej). Uproszczony schemat tej przemiany przedstawia rysunek:

Występowanie glukozy. Glukoza występuje w sokach owoców, przede wszystkim winogron (stąd nazwa cukier gronowy), jagodach i miodzie. Występuje także w organizmie ludzkim, np. we krwi. Wykrywanie glukozy. Glukozę wykrywamy wykorzystując jej właściwości redukcyjne, za pomocą prób: Trommera i Tollensa. Takie próby wykonuje się także przy wykrywaniu aldehydów.
? próba Trommera Do probówki wlewamy po 1cm3 rozcieńczonych roztworów: siarczanu (VI) miedzi (II) CuSO4 i wodorotlenku sodu NaOH. Do wytrąconego niebieskiego osadu dodajemy około 5cm3 roztworu glukozy. Probówkę wstawiamy do zlewki z gorącą wodą i ogrzewamy. Powstały niebieski, galaretowaty osad zmienia barwę na ceglastą). CuSO4 2NaOH ? Cu (OH)2 Na2SO4 Cu(OH)2 glukoza ? Cu2O H2O kwas glukonowy Glukoza spowodowała redukcję dwuwartościowej miedzi w Cu(OH)2 do miedzi jednowartościowej w Cu2O. Zastosowanie glukozy: Glukozę stosuje się w medycynie (jako środek leczniczy, do konserwowania krwi, kroplówek itp.), w przemyśle cukierniczym, przy barwieniu skór. Powstającą podczas hydrolizy skrobi glukozę poddaje się fermentacji katalizowanej przez enzymy drożdży: C6H12O6 ?? 2C2H5OH CO2 FRUKTOZA Jest izomerem glukozy, podobnie jak ona występuje w słodkich owocach i w miodzie. Fruktoza jest substancją stałą o smaku znacznie słodszym niż glukoza. W wodzie rozpuszcza się bardzo dobrze dając odmianę cykliczną, pięcioczłonową, z mostkiem tlenowym między C2 i C5. Jest reprezentantem ketoheksoz. Na skalę przemysłową otrzymuje się fruktozę poprzez hydrolizę sacharozy

Szereg homologiczny ważniejszych cukrów prostych
Cukry to związki zawierające w cząsteczkach grupy wodorotlenowe (hydroksylowe) obok grup aldehydowych lub ketonowych. Są to więc aldehydoalkohole lub ketoalkohole wielowodorotlenowe.
Cukry proste (tzw. monosacharydy) posiadają w cząsteczkach tylko jeden łańcuch atomów węgla. W rzeczywistości, cząsteczki cukrów prostych mają budowę pierścieniową – grupa aldehydowa lub ketonowa łączy się z jednym z pozostałych atomów węgla. Formy łańcuchowe, których budowę najłatwiej analizować, występują w śladowych ilościach w roztworach cukrów, w równowadze z formami pierścieniowymi. Wielocukry zawierają w cząsteczkach wiele połączonych ze sobą “podjednostek” – fragmentów cząsteczek cukrów prostych.
Najprostszym związkiem, od którego można “wyprowadzić” cukry, jest hydroksypropanal, czyli aldehyd hydroksyoctowy. Zwykle jednak, za najprostszy “aldehydocukier” (aldozę) uważa się aldehyd glicerynowy (2,3-dihydroksypropanal), a za najprostszy “ketocukier” (ketozę) – dihydroksyaceton (1,3-dihydroksypropanon). Poniższe schematy przedstawiają zależności pomiędzy budową cząsteczek typowych cukrów prostych o trzech do sześciu atomach węgla w cząsteczce. Schematy przedstawiają budowę form łańcuchowych narysowanych w tzw. konwencji Fischera – końce łańcucha węglowego są domyślnie skierowane za płaszczyznę rysunku, a wszystkie atomy i grupy boczne – przed płaszczyznę.
Symbol “D” w nazwach cukrów oznacza jeden z izomerów optycznych, w którego cząsteczce grupa OH połączona z “drugim od dołu” atomem węgla znajduje się po prawej stronie łańcucha węglowego (“dekstrus” – prawy). Każdy izomer D ma swojego odpowiednika – izomer L, którego cząsteczki są lustrzanymi odbiciami cząsteczek D.