Alkohol etylowy – przyjaciel czy wróg człowieka?

Alkohol etylowy (etanol, C2H5OH) jest bezbarwną, łatwopalną cieczą. Ma charakterystyczny zapach i piekący smak, łatwo miesza się z wodą w każdej ilości. Jest głównym składnikiem napojów alkoholowych, tzw. wysoko? i nisko? procentowych. W języku potocznym, gdy mówi się o alkoholu, ma się na myśli właśnie alkohol etylowy zawarty np. w wódce, winie, koniaku, piwie. Otrzymuje się go metodami biochemicznymi ? w wyniku fermentacji skrobi lub cukru pod wpływem enzymów zawartych w drożdżach lub syntetycznie, przeważnie przez uwodnienie etylenu lub uwodornienie aldehydu octowego.

Alkohol zajmuje szczególne miejsce wśród substancji spożywanych przez człowieka. Wynika to z faktu, że bardzo szybko ? ze względu na niewielki rozmiar cząsteczek ? jest wchłaniany przez organizm. Działanie alkoholu zaczyna się już po kilku minutach od spożycia. Alkohol dostaje się do krwioobiegu, a za jego pośrednictwem do mózgu. Następnie zostaje przetransportowany do kory mózgowej, która przetwarza sygnały wpływające na zachowanie człowieka. Pojawiają się najpierw pozytywne odczucia w postaci beztroski, rozluźnienia i dobrego humoru. Przytłumieniu ulegają negatywne emocje. W miarę zwiększania się ilości alkoholu we krwi następuje głębsze jego wnikanie do mózgu. U niektórych osób objawia się to sennością, u innych powoduje wzmożenie agresji, wdawanie się w konflikty, bójki. Podobnie jest ze zdrowotnymi właściwościami alkoholu. Jeden drink ułatwi trawienie, pobudzi apetyt, rozgrzeje, może pomóc na przeziębienie. Jednak już każdy następny będzie wydłużał czas trwania
i przyswajanie przez organizm pokarmu, przyspieszał utratę ciepła, a także stopniowo osłabiał układ odpornościowy, zwiększając naszą podatność na różne infekcje. W miarę picia będzie wzrastać również ciśnienie krwi, co prowadzi do uszkodzenia naczyń wieńcowych. Im większe jest stężenie alkoholu we krwi (zależy ono od ilości i rodzaju konsumowanych napojów alkoholowych oraz takich czynników jak: waga, płeć, budowa ciała, czy czas konsumpcji), tym większe są rozmiary zaburzeń reagowania, myślenia i zachowania.
Poziom alkoholu we krwi określany jest w promilach. 1 promil jest to liczba gramów czystego C2H5OH przypadająca na 1 litr krwi. W momencie, gdy pewien ten poziom zostanie przekroczony, część układu nerwowego odpowiedzialna za oddychanie i pracę serca przestaje prawidłowo funkcjonować. Tymczasowy stan upojenia alkoholowego przechodzi, lecz stałe spożywanie alkoholu powoduje zaburzenia emocjonalne, umysłowe, całkowitą degenerację fizyczną i psychiczna człowieka. W skrajnych przypadkach prowadzi nawet do śmierci. Śmiertelna dawka to 6-8 g na 1 kg masy ciała.

Długie i nadmierne spożywanie alkoholu powoduje uzależnienie, czyli chorobę alkoholową. Alkoholizm to nie tylko choroba jednostki, lecz bardzo niebezpieczna choroba społeczna. Jej skutki odczuwa nie tylko sam alkoholik, ale cała jego rodzina, przyjaciele, sąsiedzi oraz ludzie nieznani. Alkohol zabija więcej ludzi na świecie niż wszystkie inne używki (wyłączając nikotynę). Napoje alkoholowe wpływają na procesy zachodzące w mózgu, powodują zmiany myśli, uczuć i zachowań. Alkohol niszczy wiele narządów, przede wszystkim wątrobę i mózg (jest on zbudowany w większej części
z białka, ścinanego przez alkohol).Udowodniono, że ludzie będący pod wpływem alkoholu powodują więcej tragicznych w skutkach wypadków samochodowych.
Alkoholizm przyczynia się również do wzrostu przemocy, przestępczości, rozwodów, patologii w rodzinach, bezrobocia i samobójstw. Najbardziej narażoną grupą społeczną na zgubny wpływ alkoholu są dzieci i młodzież. Badania potwierdzają, że co piąty młody człowiek ma poważne problemy z powodu picia alkoholu. Piwo pije 73% chłopców i 67% dziewcząt, wino 69% chłopców i 36% dziewcząt, wódkę zaś odpowiednio 14% i 7%. Młody człowiek, który sięga po alkohol, nie rozumie lub nie chce zrozumieć faktu, że ma znacznie niższą tolerancję na alkohol niż dorosła osoba i dlatego szybciej może stać się jego niewolnikiem. Nadużywanie alkoholu prowadzi do wielu chorób, takich jak: uszkodzenie mięśnia sercowego, nieżyt przełyku, owrzodzenie żołądka i jelit, stany zapalne trzustki, rak wargi, języka, gardła, marskość wątroby, schorzenia nerek
i gruczołów wydzielania wewnętrznego, cukrzyca, anemia czy uszkodzenie płodu przyszłej matki. Większemu i bardziej niszczącemu działaniu alkoholu na organizm sprzyja spożywanie go w ?towarzystwie? papierosa, kawy, w czasie choroby, razem
z lekami oraz podczas zmęczenia czy sytuacji stresowych. Alkoholizm jest chorobą nieuleczalną, której skutki są widoczne i odczuwalne do końca życia. Osoba uzależniona zawsze będzie alkoholikiem. Nigdy nie wiadomo czy nie wróci do poprzedniego życia ? nawet po, wydawałoby się, skutecznej terapii.

Przytoczone przykłady negatywnego działania etanolu na organizm ludzki nie oznaczają jednak, że nie należy go spożywać. Alkohol jest dla ludzi dojrzałych, którzy zdają sobie sprawę z konsekwencji jego wypicia. Etanol ma również swoje pozytywne strony. Jest bowiem świetnym rozpuszczalnikiem (nierozpuszczalny w wodzie jod dobrze rozpuszcza się w alkoholu tworząc tzw. ?jodynę?). Jako spirytus salicylowy służy do odkażania ran i skaleczeń w medycynie. Jest także podstawowym składnikiem leków. Skażony spirytus, zwany popularnie denaturatem jest dobrym paliwem w palnikach turystycznych. Etanol służy również do wyrobu perfum, wód kolońskich oraz do produkcji farb i lakierów. Poza tym umiarkowane spożywanie alkoholu może także dobrze wpływać na nasz układ odpornościowy ? rzadziej ulegamy przeziębieniu (pod warunkiem, że nie pali się papierosów). Stwierdzono również, że picie niewielkich ilości napojów alkoholowych rozszerza naczynia krwionośne, dzięki czemu krew może szybciej krążyć w naszym organizmie. Zwiększa się również ilość tzw. dobrego cholesterolu we krwi, co działa przeciwmiażdżycowo. Takie przeciwmiażdżycowe działanie przypisuje się przede wszystkim czerwonemu winu. Piwo natomiast, znane z silnych właściwości moczopędnych, bywa zalecane pacjentom, którzy mają skłonność do tworzenia się piasku i kamieni w nerkach.

Alkohole mają wiele wad, ale i zalet im nie brakuje. Uważam więc, że alkohol nie jest wrogiem człowieka pod warunkiem, że on sam go takim dla siebie nie uczyni.
Z alkoholem powinno się postępować ostrożnie i rozważnie ? wtedy nikomu nie stanie się krzywda. Jeśli więc będziemy korzystać z niego w sposób przemyślany, na pewno nie będzie zagrażał on naszemu zdrowiu czy nawet życiu.

Posted in Chemia | Leave a comment

Negatywny wpływ różnych substancji chemicznych na zdrowie człowieka

ALKOHOL

Z alkoholem zetknął się prawie każdy. Nie każdy jednak wie czym jest alkohol, jak powstaje i jak działa na organizm!

CIEKAWOSTKI O ALKOHOLU
Alkoholami nazywana jest grupa organicznych związków chemicznych, pochodnych węglowodorów, do której obok alkoholu etylowego (etanolu) należą metanol, propanol, butanol itd.
Słowo alkohol pochodzi najprawdopodobniej od któregoś z dwóch słów arabskich: al. – kuhl (antymon, delikatny, drobny proszek) lub al. – ghul (zły duch).Zdaniem antropologów alkohol towarzyszy człowiekowi praktycznie od zarania jego dziejów pełniąc początkowo funkcje fizjologiczne (np. redukcja bólu, zmęczenia), psychologiczne (np. redukcja lęku, odprężenie,) i społeczne (np. ułatwienie kontaktów, element obrzędów i praktyk religijnych). O winie i piwie wspominają, zarówno znalezione w Mezopotamii a pochodzące z ok. 5000 r. p.n.e., teksty pisma klinowego jak i egipskie papirusy pochodzące z ok. 3500 r. p.n.e. Na większą skalę zaczęto w Europie uzyskiwać czysty alkohol w VIII w.n.e., początkowo z żyta a od połowy XVIII w. z ziemniaków. W drugiej połowie XIII w. francuski profesor zastosował alkohol w medycynie m.in. jako środek przeciwrobaczny, przeciwbólowy oraz zapobiegający nudnościom.

PODSTAWOWE WIADOMOŚCI O ALKOHOLU
Niewielka już ilość wypitego alkoholu wpływa często na zachowanie człowieka. Alkohol działa szkodliwie na układ nerwowy. Praktycznie każda jego dawka powoduje obniżenie sprawności funkcjonowania układu nerwowego. Przeprowadzono na ten temat wiele doświadczeń; wyniki ich świadczą o obniżonej wraz z ilością wypitych kieliszków zdolnością osądu, zanikaniu krytycyzmu, zanikaniu precyzyjnego myślenia. Nawet niewielkie dawki alkoholu, które nie wywołują widocznych zmian w zachowaniu się człowieka powodują zaburzenia reakcji wzrokowej, słuchowej, pogarszają też precyzję ruchów. Błędnie się więc sądzi, że alkohol działa na układ nerwowy pobudzająco, działa hamująco zaburzając jego sprawność. Dochodzą do głosu instynkty i popędy, prymitywne zachowania. Szkodliwy wpływ alkoholu sięga ośrodków podkorowych. Występuje otępienie i senność. Człowiek traci przytomność

ZATRUCIE ALKOHOLEM
0,30-0,5 promila Upośledzenie koordynacji wzrokowo – ruchowej, nieznaczne zaburzenia równowagi oraz euforia i obniżenie krytycyzmu;
0,50-0,7 promila Zaburzenia sprawności ruchowej (niezauważalne osłabienie refleksu), nadmierna pobudliwość i gadatliwość, a także obniżenie samokontroli oraz błędna ocena własnych możliwości, które prowadza do fałszywej oceny sytuacji;
0,7-2,0 promile Zaburzenia równowagi, sprawności i koordynacji ruchowej, obniżenie progu bólu, pogłębiający się w miarę narastania intoksykacji alkoholowej spadek sprawności intelektualnej (błędy w logicznym rozumowaniu, wadliwe wyciąganie wniosków itp.), opóźnienie czasu reakcji, wyraźna drażliwość, obniżona tolerancja na innych, zachowania agresywne, pobudzenie seksualne, wzrost ciśnienia krwi oraz przyspieszenie akcji serca;
2,0-3,0 promile Zaburzenia mowy, wyraźne spowolnienie i zaburzenia równowagi (chód na szerokiej podstawie, chwianie i przewracanie się), wzmożona senność, znacznie obniżona zdolność do kontroli własnych zachowań ( w większości przypadków trudno jest mówić o jakimkolwiek samodzielnym działaniu i wykonywaniu skoordynowanych ruchów);
3,0-4,0 promile Spadek ciśnienia krwi, obniżenie ciepłoty ciała, zanik odruchów fizjologicznych oraz głębokie zaburzenia świadomości prowadzące do śpiączki;
Powyżej 4,0 promili Głęboka śpiączka, zaburzenia czynności ośrodka naczynioruchowego i oddechowego, możliwość porażenia tych ośrodków przez alkohol. STAN ZAGROŻENIA ŻYCIA
Poniższe zestawienie obrazuje rozwój objawów zatrucia w zależności od poziomu alkoholu we krwi.

PROBLEMY ZDROWOTNE
Na stan zdrowia wpływają zarówno czynniki wewnętrzne jak i zewnętrzne. Wśród tych ostatnich ważną rolę odgrywa alkohol, którego działanie prowadzić może do wystąpienia powikłań zdrowotnych, zarówno somatycznych (fizycznych jak i psychicznych (psychiatrycznych). Wiadomo też, że osobnicze reakcje na alkohol mogą być różne i zależą od szeregu czynników zarówno fizycznych i psychicznych.

Powikłania somatyczne wywołane spożywaniem alkoholu:

§ niedowłady,
§ Zmiany zanikowe móżdżku i mózgu;
§ Padaczka alkoholowa;
§ Encefalopatia Wernickego
§ Porażenie podniebienia, gardła i krtani
§ Przewlekłe stany zapalne błon śluzowych jamy ustnej, przełyku, żołądka i dwunastnicy;
§ Ostre i przewlekłe zapalenia trzustki, samotrawienie się trzustki;
§ Stłuszczenie, zapalenie, zwłóknienie a w końcu marskość wątroby.
§ Nadciśnienie tętnicze;
§ zmiany zwyrodnieniowe włókien mięśnia sercowego, stłuszcenie i powiększenia serca;
§ Zaburzenia rytmu serca;
§ Przewlekłe zapalenie błony śluzowej tchawicy;
§ Ostra niewydolność nerek;
§ Dna moczanowa;
§ Odkładanie się złogów magnezu w drogach moczowych
§ Nieprawidłowe wydzielanie hormonów płciowych;
§ Zmniejszenie ruchliwości plemników i uszkodzenie ich struktury;
§ U kobiet zanik jajników i maskulinizacja;
§ Zaburzenia potencji i miesiączkowania, bezpłodność oraz wcześniejsze przekwitanie.
§ Przebarwienia i pajączkowate znamiona naczyniowe;
§ Przekrwienia twarzy z zapaleniem spojówek i obrzękami;
§ Ogólny świąd.
§ Zwiększone ryzyko pewnych odmian raka, szczególnie wątroby, przełyku, części nosowej gardła, krtani i tchawicy;
§ U kobiet rak sutka.
§ Porody niewczesne i przedwczesne;
§ Poronienia samoistne;
§ U noworodków matek pijących podczas ciąży obserwowano bezpośrednio po urodzeniu drżenia, wzmożone napięcie mięśniowe, osłabienie, zaburzenia snu, płaczliwość, trudności w ssaniu;
§ Niedobory witaminowe;
§ Utrata pierwiastków śladowych
§ Majaczenie alkoholowe

MITY I FAKTY NA TEMAT ALKOHOLU:

MIT: Mężczyzna jest bardziej odporny na alkohol niż kobieta
FAKT: Wprawdzie po wypiciu tej samej ilości alkoholu, jego stężenie będzie mniejsze w organizmie mężczyzny niż kobiety, jednak to wcale nie oznacza, że mężczyzna może pić bezkarnie. Zdarza się, że przy bardzo podobnym sposobie picia – zmiany chorobowe pojawiają się u mężczyzny wcześniej niż u kobiety. Sposób reagowania na alkohol zależy bowiem od indywidualnych cech organizmu, stanu zdrowia, sposobu odżywiania się itp.

MIT: Alkohol poprawia odporność organizmu
FAKT: U osób z podwyższoną ciepłotą ciała i stanami zapalnymi alkohol zmniejsza odporność obronną organizmu poprzez ograniczenie aktywności białych ciałek krwi, których zadaniem jest zwalczanie wszelkich infekcji.

MIT: Alkohol dodaje sił
FAKT: Rzeczywiście alkohol może sprawiać takie wrażenie, ponieważ poprzez swoje działanie pobudzające pozwala na krótko zapomnieć o zmęczeniu. Ale jest to jedynie krótkotrwałe złudzenie

MIT: Alkohol zapobiega chorobie wieńcowej i zawałom serca
FAKT: Wprawdzie spotykamy badania wykazujące, że picie niewielkich ilości alkoholu wpływa “ochronnie” na serce, jednak należy do tego rodzaju stwierdzeń podchodzić bardzo ostrożnie. Warto pamiętać, że alkohol i produkty jego przemiany działają niekorzystnie na mięsień sercowy, prowadząc do jego zwyrodnienia oraz uszkadzają śródbłonek naczyń krwionośnych narażając je tym samym na pękniecie, które może spowodować wylew krwi do mózgu czy zawał.

MIT: Alkohol poprawia sprawność psychofizyczną
FAKT: Wykonywane, na niezmiernie czułej aparaturze, badania wykazują, że nawet po niewielkich dawkach alkoholu reakcje kierowców mogą wydłużać się nawet dwukrotnie tzn. o 0,3-0,5 sek. (czas prawidłowej reakcji u trzeźwego i pełnosprawnego kierowcy mieści się na ogół w granicach 0,5 sek.). I to właśnie pijani kierowcy są często główną przyczyną tragicznych wypadków, w których giną niewinni ludzie. Kierowca ten ma prawo truć samego siebie, przekonywać innych o swojej głupocie, ale czy skutki jego postępowania musza ponosić inni?

MIT: Alkohol relaksuje i jest dobrym środkiem na zdenerwowanie
FAKT: Chwilowe odprężenie, jakiego doznają niektóre osoby po spożyciu alkoholu, odrywa je na bardzo krótko od problemów życiowych. Problemy jednak pozostają. Po wytrzeźwieniu powraca się do nich z jeszcze większym napięciem i niepokojem. Dalsze sięganie po alkohol z myślą o zrelaksowaniu się grozi uruchomieniem mechanizmu “błędnego koła”, który prowadzi do uzależnienia. Tak naprawdę to negatywny wpływ alkoholu na pociąga za sobą jeszcze większą “nerwowość”.

MIT: Alkohol jest lekarstwem na sen
FAKT: Zaśnięcie po spożyciu alkoholu jest wynikiem toksycznego działania alkoholu na mózg (zatrucia alkoholem). Sen nie jest wówczas naturalny (fizjologiczny), a człowiek podczas takiego snu nie wypoczywa w sposób właściwy.

MIT: Alkohol jest środkiem poprawiającym trawienie
FAKT: Prawda jest taka, że alkohol drażni i uszkadza śluzówki, zaburza pracę jelit, utrudnia wchłanianie pokarmów, a także upośledza funkcje takich narządów jak wątroba czy trzustka, które są niezbędne do prawidłwego przebiegu procesu trawienia.

MIT: Alkohol może zastępować pokarm
FAKT: Alkohol nie jest w stanie zastąpić niezbędnych dla prawidłowego funkcjonowania organizmu składników pokarmowych, takich jak białka, węglowodany czy tłuszcze. W rzeczywistości dostarcza organizmowi pewną ilość kalorii (z 1 grama ok. 7 kcal.), jednak są to tzw. “puste” kalorie.

MIT: Alkohol leczy nerki
FAKT: Wprawdzie picie piwa bywa niekiedy zalecane osobom cierpiącym na kamicę nerkową ze względu na jego działanie moczopędnie, jednak słysząc taką propozycję, nawet od lekarza, należy zawsze pamiętać o negatywnym wpływie alkoholu na inne układy i narządy.

NARKOTYKI

Dlaczego ludzie narkotyzują się?
Gdy pragną poprawić sobie nastrój i nie potrafią zrobić tego w inny sposób. Gdy nie potrafią poradzić sobie z problemami. Czynniki sprzyjające uzależnieniom:
? osobowościowe
mała odporność na stres, niedojrzałość społeczna i emocjonalna, obawa przed światem, lęk przed problemami, próba ucieczki od nich.
? czynniki środowiskowe
osobą uzależnioną może być każdy, niekoniecznie człowiek ze środowiska patologicznego. Często są to np. dzieci z “dobrych domów”.
? nacisk grupowy
pod jego wpływem szerzy się moda na narkotyki. Może być próbą zademonstrowania przez młodzież dorosłości;
? fałszywe opinie
opinie lansowane przez środowiska rozprowadzające narkotyki mają na celu zmniejszanie obawy potencjalnych odbiorców przed narkotykiem i wyolbrzymiają jego pozytywne skutki.
? ciekawość
ciekawość to pierwszy stopień do piekła – tak mówi przysłowie. W przypadku narkotyków jest ono całkowicie prawdziwe.
Ośrodkowy układ nerwowy jako najbardziej wrażliwy różnicuje człowieka od pozostałych organizmów żywych (zwierząt). Zbudowany on jest z milionów komórek nerwowych nazywanych neuronami, które warunkują i wpływają na nasze funkcje biologiczne i psychiczne.
Wszystkie środki narkotyczne uszkadzają komórki centralnego układu nerwowego. Neurony, w odróżnieniu od innych komórek naszego organizmu nie posiadają zdolności regeneracyjnych i dlatego neurony uszkodzone przez narkotyki giną nieodwracalnie. Istnieją różne środki narkotyczne, które się pali lub wdycha. Do najbardziej popularnych narkotyków należą:
Konopie indyjskie, amfetamina, crack, heroina, kokaina, LSD, ASID, ECSTASY, SPEED, psylocybina ? grzybki halucynogenne, UFO, kleje, mak itp.

WPŁYW NARKOTYKÓW NA ZDROWIE:

UKŁAD KRĄŻENIA:
? zaburzenia rytmu serca,
? niedokrwienie mięśnia sercowego (łącznie z zawałem),
? nadciśnienie tętnicze,
? kardiomiopatie,
? tętniaki

UKŁAD NERWOWY:
? zaburzeniem koordynacji ruchowej,
? oczopląsem,
? drżeniem mięśniowym,
? dysmetrią.

UKŁAD ODDECHOWY:
? przewlekły nieżyt oskrzeli,
? utrudnienie wymiany gazowej w pęcherzykach płuc przejawiające się bólem w klatce piersiowej,
? pneumokokowe zapalenie płuc,
? rak płaskonabłonkowy, drobnokomórkowy,
? gruczolak płuc

UKŁAD WYDZIELANIA WEWNETRZNEGO:
? brak miesiączki,
? hipogonadyzm z opóźnionym dojrzewaniem,
? niepłodność,
? impotencja,
? zwiększone wydzielanie hormonów tarczycy,
? obniżenie stężenia testosteronu,
? spadek ruchliwości plemników

UKŁAD MIĘŚNIOWO-SZKIELETOWY:
? martwicę mięśni poprzecznie prążkowanych (przejawia się nadwrażliwością mięśni na dotyk, bólami mięśni, podwyższona temperaturą, obniżonym ciśnieniem krwi, sennością),
? kostniejące zapalenie mięśni (uszkodzone włókna mięśniowe sukcesywnie zastępowane są przez złogi wapnia),
? zapalenie kręgów (szczególnie lędźwiowych), stawów (przede wszystkim krzyżowo- biodrowych).

WĄTROBA:
? wirusowe zapalenie wątroby typu A, B i C, w dwóch ostatnich typach może prowadzić do raka

SKÓRA:
? zakażenia bakteryjne skóry (ropnie, czyraki),
? zmiany grzybicze,
? zapalenie tkanek około paznokciowych,
? choroby pasożytnicze skóry (świerzb, wszawica),
? zmiany skórne w postaci wyprysku z brunatnymi przebarwieniami, z tendencją do powstawania owrzodzeń

SYGNAŁY OSTRZEGAWCZE
Przedstawiamy poniżej objawy, które mogą być objawami zażywania narkotyków. Choć powody takiego zachowania mogą być różne i wcale nie muszą oznaczać kłopotów z narkotykami warto zwrócić na nie uwagę.
? Przewlekły katar, krwawienie z nosa
? Zaburzenia pamięć
? Przekrwione oczy
? Bełkotliwa, niewyraźna mowa
? Brak zainteresowania swoim wyglądem i nieprzestrzeganie zasad higieny
? Słodkawa woń oddechu, włosów ubrania
? Ślady po ukłuciach, ślady krwi na bieliźnie
? Pogorszenie ocen, wagarowanie
? Zamykanie się w pokoju, niechęć do rozmów
? Wypowiedzi zawierające pozytywne nastawienie do narkotyków
? Napady złości, agresja, bunt
? Kłamstwa, wynoszenie wartościowych przedmiotów z domu
? Tajemnicze, krótkie rozmowy telefoniczne, nagłe wyjścia
? Wszystkie akcesoria i przedmioty, które mogą mieć związek z narkotykami, wymagają wyjaśnienia :
o fifki, fajki (mogą to być szklane fifki takie jak do papierosów lub zakręcone fajeczki)
o bibułki papierosowe
o małe foliowe torebeczki z proszkiem, tabletkami, kryształkami lub suszem
o kawałki opalonej folii aluminiowej
o białe lub kolorowe pastylki z wytłoczonymi wzorami
o kwadratowe, kolorowe papierowe znaczki z różnymi obrazkami
o tuby, słoiki, foliowe torby z klejem, igły, strzykawki.

NIKOTYNA

Istnieją dwie zasadnicze grupy przyczyn:
? Pierwsza grupa obejmuje przyczyny psychosocjologiczne, gdzie palenie tytoniu jest postrzegane jako rodzaj czynności ułatwiającej nawiązywanie kontaktu z innymi osobami i pomagającej w przezwyciężeniu dystansu oraz uznawane jako wspólna towarzyska rozrywka.
? Druga grupa to przyczyny farmakologiczne. Tytoń bowiem, w zależności od okoliczności i predyspozycji osobniczych może oddziaływać na nasz układ nerwowy w sposób stymulujący bądź sedatywny, tzn. uspokajający. Zdaniem wielu osób zapalenie np. papierosa pozwala im bardziej się skoncentrować, inni zaś uważają, że nałóg ten wyzwala u nich uczucie relaksu i odprężenia.
Czy jednak jest to warte tego, abyśmy umarli przedwcześnie na raka płuc lub byli współodpowiedzialni za rozwinięcie się np. astmy oskrzelowej u naszego dziecka? Na to pytanie musi odpowiedzieć już sobie każdy z nas oddzielnie.

Dym tytoniowy składa się z prawie 4.000 związków chemicznych, z tego ponad 40 to substancje rakotwórcze. Ich działanie nie jest ograniczone jedynie do palaczy tytoniu, ale także dotyczy wszystkich tych osób (mężczyzn, kobiet i dzieci), które przebywają w pomieszczeniach, gdzie występuje dym tytoniowy
Oto przykłady niektórych tylko substancji występujących w dymie tytoniowym:
Aceton – rozpuszczalnik, składnik farb i lakierów.
Amoniak – stosowany w chłodnictwie, składnik nawozów mineralnych.
Arsen – stosowany także jako popularna trutka na szczury i inne gryzonie.
Benzopiren – o właściwościach rakotwórczych, wykorzystywany w przemyśle chemicznym.
Butan – gaz pędny, używany do wyrobu benzyny.
Chlorek winylu – używany np. do produkcji plastiku. Posiada właściwości rakotwórcze.
Ciała smołowate – są odpowiedzialne za powstawanie nowotworów złośliwych u człowieka. Cyjanowodór – kwas pruski, gaz używany przez hitlerowców w komorach gazowych do masowego ludobójstwa.
DDT – insektycyd polichorowy.
Dibenzoakrydyna – używana przy produkcji barwników. Posiada właściwości rakotwórcze.
Dimetylonitrozoamina – wykorzystywany w przemyśle chemicznym.
Fenole – niszczą rzęski nabłonka wyściełającego oskrzela. Rzęski te oczyszczają wdychane przez człowieka powietrze i chronią drogi oddechowe przed przenikaniem przez ich ściany substancji i związków chemicznych oraz mikroorganizmów, np. wirusów.
Formaldehyd – stosowany m.in. do konserwacji preparatów biologicznych, np. żab.
Kadm – silnie trujący metal o właściwościach rakotwórczych.
Metanol – silne trujący związek chemiczny, używany do produkcji benzyn silnikowych.
Naftalen – środek owadobóczy
Naftyloamina – wchodzi w skład barwników, używanych w przemyśle drukarskim. Posiada właściwości rakotwórcze.
DDT – insektycyd polichorowy.
Dibenzoakrydyna – używana przy produkcji barwników. Posiada właściwości rakotwórcze.
Dimetylonitrozoamina – wykorzystywany w przemyśle chemicznym.
Fenole – niszczą rzęski nabłonka wyściełającego oskrzela. Rzęski te oczyszczają wdychane przez człowieka powietrze i chronią drogi oddechowe przed przenikaniem przez ich ściany substancji i związków chemicznych oraz mikroorganizmów, np. wirusów.
Formaldehyd – stosowany m.in. do konserwacji preparatów biologicznych, np. żab.
Kadm – silnie trujący metal o właściwościach rakotwórczych.
Metanol – silne trujący związek chemiczny, używany do produkcji benzyn silnikowych.
Naftalen – środek owadobóczy
Naftyloamina – wchodzi w skład barwników, używanych w przemyśle drukarskim. Posiada właściwości rakotwórcze.
Nikotyna – działa obkurczająco na ściany naczyń kwionośnych (w tym także naczyń wieńcowych zaopatrujących serce), zwiększa ciśnienie krwi, jest odpowiedzialna za niefizjologiczne przyspieszenie akcji serca oraz zaburzenia rytmu serca, a także wpływa negatywnie na gen p53, który powstrzymuje niekontrolowany rozwój komórek, czyli powstawanie nowotworów.
Piren – używany w syntezie organicznej.
Polon 210? wysoko radioaktywny pierwiastek, Posiada właściwości rakotwórcze.
Tlenek węgla (czad, CO) ? składnik spoalin zmniejszając zawartość tlenu we krwi, w znaczny sposób utrudnia pracę serca i dotarcie tlenu do różnych części i narządów organizmu człowieka. Jest to związek będący bezpośrednią przyczyną śmierci wielu osób w czasie pożarów.
Toluidyna – stosowana w syntezie chemicznej. Posiada właściwości rakotwórcze.
Toluen – rozpuszczalnik
Uretan – o właściwościach rakotwórczych.

Warto wiedzieć, co palisz….
Zanim powstanie papieros, do tytoniu dodaje się wiele aromatów, a także substancji konserwujących, często o nieznanym, utajnionym przez producentów składzie chemicznym. Na przykład specjalne sole powodują, że papieros stale się tli, amoniak zmieniając pH biologicznie uaktywnia nikotynę, cukier i lukrecja poprawiają smak, a gliceryna dłużej zachowuje świeżość tytoniu. Tak chemicznie “spreparowany” papieros dostarcza palaczowi substancji, od której się uzależnia – nikotyny orazinnych toksycznych związków chemicznych
Tytoniowy Czarnobyl
Palaczom szkodzi nie tylko nikotyna, czy dioksyny, ale także substancje radioaktywne zawarte w dymie papierosowym.
Wypalając dwie paczki papierosów dziennie, w ciągu roku można otrzymać aż 4 razy większą dawkę promieniowania jonizującego niż ta, którą otrzymali w ciągu 2 lat od katastrofy w Czarnobylu mieszkańcy najbardziej zagrożonych rejonów Polski.
Niewiele mówi się o szkodliwości izotopów radioaktywnych zawartych w papierosach. Każdy palacz wie natomiast, że niebezpieczne dla zdrowia związki są zawarte w substancjach smolistych.
Tytoń ma wysoką temperaturę żarzenia (dochodzącą do 900°C), co powoduje, że w procesie palenia papierosów przekształceniom chemicznym ulegają prawie wszystkie zawarte w nim składniki.. Dla tego typu zagrożeń nieskuteczne okazują się stosowane w większości papierosów filtry. Ponad połowa polonu i ołowiu zawartego w tytoniu trafia do organizmu palacza.
Na podstawie badań prowadzonych na Uniwersytecie Gdańskim stwierdzono, że osoba wypalająca półtorej paczki papierosów dziennie otrzymuje w ciągu 1 roku taką dawkę promieniowania jonizującego, jakby przeszła około 300 badań rentgenowskich. Wiadomo przecież, że tego typu badania nie powinny być robione częściej niż 1-2 razy w roku bez negatywnych skutków dla zdrowia.

WPŁYW PALENIA NA NARZĄDY:
MÓZG
Wiele przypadków naczyniopochodnego udaru mózgu może być wiązanych z wcześniejszym paleniem tytoniu. Przyczyną jest tutaj udowodniony wpływ palenia tytoniu na rozwój miażdżycy naczyń krwionośnych.
Wiele prac jednocześnie przedstawia dowody na to, iż u palaczy tytoniu rzadziej występuje choroba Parkinsona. Może to jednak być spowodowane faktem, że palacze tytoniu nie dożywają zazwyczaj wieku, w którym pojawiają się pierwsze objawy choroby Parkinsona.
SERCE I NACZYNIA KRWIONOŚNE
Palacze tytoniu dwukrotnie częściej niż niepalący umierają na zawał mięśnia sercowego.
Także u osób niepalących, ale wdychających dym ulatniający się z ognika papierosa (tzw. boczny strumień) w istotny sposób wzrasta ryzyko chorób serca i płuc (tzw. palacze bierni).

PŁUCA

Palacze tytoniu 20-krotnie częściej umierają z powodu rozedmy płuc, raka płuc i przewlekłego zapalenia oskrzeli (PZO) niż osoby niepalące.
NERKI I PĘCHERZ MOCZOWY
Istnieje udowodniony związek pomiędzy paleniem tytoniu a zapadalnością na raka pęcherza moczowego i nerki.
Ryzyko wystąpienia raka pęcherza moczowego u palaczy jest przeciętnie 5 razy większe niż u osób niepalących i zależy od ilości wypalanych papierosów. W niektórych badaniach aż 50% przypadków raka pęcherza moczowego u mężczyzn i 25% u kobiet było związanych z paleniem tytoniu.

ŻOŁĄDEK I DWUNASTNICA
Palenie tytoniu pełni istotną rolę w powstawaniu zarówno wrzodu żołądka jak i dwunastnicy. Ryzyko wystąpienia raka żołądka jest wyższe u palaczy tytoniu o około 1,5 razy.

TRZUSTKA
W wielu badaniach wykazano związek pomiędzy paleniem tytoniu a występowaniem raka trzustki. Jak dotychczas nie jest znana dokładnie przyczyna tej korelacji.
Paląc papierosy szybciej się zestarzejemy się. U kobiet występuje większe prawdopodobieństwo wystąpienia wcześniejszej menopauzy i osteoporozy. Skóra szybciej się zestarzeje i pokrywa zmarszczkami, wolniej regeneruje się. Proces ten może się zacząć już w wieku 30 lat.
Palenie papierosów będzie zawsze przeszkodą w osiągnięciu ładnego wyglądu. Zęby pokryją się kamieniem, palce będą żółte, a oddech nieświeży. Najlepsze perfumy nie zabiją zapachu tytoniu.
Wchłanianie dymu tytoniowego zachodzi głównie w układzie oddechowym, a także w przewodzie pokarmowym jako rezultat połykania m.in. śliny. Składniki dymu przenikają do krwiobiegu i są rozprowadzane po całym organizmie. Zły wpływ dymu tytoniowego obserwowany jest nie tylko w obrębie jamy ustnej czy płuc, ale także we wszystkich innych narządach, np. w pęcherzu moczowym, trzustce, narządach rodnych itp. Wykazano również zaburzenia funkcjonowania narządu wzroku, czy uszkodzenia formującego się płodu.
Wdychanie dymu tytoniowego, czyli bierne palenie, jest równie niebezpieczne jak samo palenie. Boczny strumień dymu tytoniowego zawiera 35 razy więcej dwutlenku węgla i 4 razy więcej nikotyny niż dym wdychany przez aktywnych palaczy. Specjaliści odnotowują wiele przypadków zachorowań na choroby odtytoniowe wśród osób, które nigdy nie paliły tytoniu.
Dzieci zmuszane do wdychania dymu tytoniowego częściej zapadają na choroby infekcyjne układu oddechowego (zapalenia płuc, oskrzeli, górnych dróg oddechowych). astmy oskrzelowej, a także przewlekłego zapalenia ucha środkowego, które jest główną przyczyną głuchoty w wieku dziecięcym. Istnieją także dowody na związek palenia tytoniu z innymi poważnymi chorobami, np. białaczkami.

Kobieta paląca tytoń w ciąży powoduje, że:
? jej dziecko nie otrzymuje wystarczającej ilości tlenu, który jest potrzebny do prawidłowego wzrostu i rozwoju,
? rozwijające się w jej łonie dziecko jest zmuszane do kontaktu z substancjami chemicznymi, które są zawarte w dymie tytoniowym,
? dziecko rodzi się znacznie mniejsze i podatniejsze na choroby wieku niemowlęcego i wczesnodziecięcego w porównaniu z dziećmi, których mamy nie palą,
? zwiększa się ryzyko komplikacji w czasie ciąży: samoistnego poronienia, porodu przedwczesnego, krwawień z dróg rodnych, przedwczesnego odklejenia łożyska lub pęknięcia błon płodowych, a także ciąży pozamacicznej.
? palenie przez matkę w ciąży znacznie zwiększa ryzyko urodzenia martwego dziecka, wczesnej śmierci noworodka lub zespołu nagłej śmierci niemowlęcia (tzw. śmierci łóżeczkowej).
Palenie papierosów sprzyja występowaniu impotencji, zwiększając ryzyko tej przypadłości o ok. 54% u mężczyzn w przedziale wieku. Ok. 115 tys. Polaków w wieku 30-49 lat
cierpi na impotencję wywołaną paleniem tytoniu
Szkodliwy wpływ palenia tytoniu na sprawność seksualną mężczyzn przejawia się również jako:
- zmniejszenie objętości wydzielanego nasienia
- zmniejszenie liczby plemników
- nieprawidłowości kształtu plemników
- upośledzenie ruchliwości plemników
Palenie papierosów oprócz tego, że niszczy nasz organizm, także w społeczeństwie stawia nas w nieco gorszej sytuacji. Coraz częściej spotykamy się z kategorycznymi zakazami palenia tytoniu: w kawiarniach, restauracjach, autobusach . osobom palący znacznie trudniej jest znaleźć pracę, ponieważ pracodawcy coraz niechętnej, i z większym oporem zatrudniają palaczy. Osoby palące uważane są za mnie efektywne.
Dane statystyczne

? Palenie to najważniejsza przyczyna przedwczesnej umieralności w naszym kraju.
? 47% mężczyzn i 23% kobiet w Polsce w wieku 16 i więcej lat jest palaczami tytoniu.
? Około 10 mln Polaków pali regularnie 15-20 sztuk papierosów dziennie.
? Prawie 5 mln tych osób pali dłużej niż 20 lat.
? Każdego roku 100 tys. zgonów w Polsce ma bezpośredni związek z negatywnymi skutkami palenia tytoniu
? W Polsce codziennie zaczyna palić około 500 nieletnich chłopców i dziewcząt, a rocznie próbuje palenia około 180 tys. dzieci.
? Szacuje się, iż dzieci w Polsce wypalają rocznie 3-4 mld sztuk papierosów.
? Papierosy są jedynym legalnie sprzedawanym środkiem rakotwórczym w Polsce i na świecie.
? Co 10 sekund na świecie umiera ktoś na chorobę wywołaną paleniem tytoniu.
? 40% nałogowych palaczy umrze przed 65 rokiem życia, a spośród niepalących tylko 15%.
? Do kontaktu z papierosami Przyznaje się aż 70% 15-letnich dziewcząt
? Przeciętny Polak powyżej piętnastego roku życia wypala średnio 3620 papierosów rocznie.

W codziennym życiu ludzie spotykają się z wieloma substancjami szkodliwymi dla ich zdrowia i życia, a w wielu przypadkach stosuje się też najprzeróżniejsze środki ostrożności, które nie dopuścić mają do negatywnego działania na ludzi tych szkodliwych związków. Wyjątkami w tej dziedzinie są jednak alkohol, narkotyki i nikotyna. Z tymi substancjami współczesny człowiek spotyka się nader często i, o dziwo, nie tylko nie stara się z nimi walczyć, a nawet ich nadużywa! Aby zapobiec takiemu stanowi rzeczy należy uświadamiać ludzi o szkodliwym działaniu używek. Jeżeli w codziennym życiu będziemy wprowadzać więcej ostrzeżeń i przestróg, a jednocześnie będziemy informować o niebezpieczeństwach związanych z używkami mamy większe szanse na zniwelowanie problemu uzależnień w naszym kraju i na całym świecie.

do pracy polecam dołączyć obrazki. ;) pozdrawiam ;)

Posted in Referaty | Leave a comment

Jedwab sztuczny i wiskoza

Do końca XIX wieku ludzie wykorzystywali do produkcji odzieży jedynie włókna naturalne występujące w przyrodzie, takie jak: len, bawełna, wełna, jedwab naturalny.
Pierwsze koncepcje otrzymywania włókna sztucznego pojawiły się na początku XVIII wieku gdy zauważono, że z roztworów niektórych substancji (guma, żywica, żelatyna) można, po odpowiednim wyciągnięciu, otrzymać nici. Podejmowane próby, ze względu na brak dostatecznej wiedzy o budowie i właściwościach substancji włóknotwórczych, kończyły się jednak niepowodzeniem. Sytuacja zmieniła się, gdy ówcześni badacze zainteresowali się celulozą, będącą naturalnym materiałem włóknotwórczym. W roku 1846 Schönbein otrzymał nitrocelulozę i stwierdził, że jest ona rozpuszczalna w niektórych rozpuszczalnikach organicznych. Kilka lat później Schweitzer rozpuścił celulozę w amoniakalnym roztworze tlenku miedzi. Rozpuszczona celuloza stwarzała możliwość przygotowania roztworu przędzalniczego i formowania włókna w sposób analogiczny, jak wytwarzany jest jedwab naturalny przez gąsienicę motyla nocnego.

Wyrób sztucznego jedwabiu datuje się od roku 1884, kiedy to we Francji zaczęto produkować tzw. jedwab Chardonneta, otrzymywany z kolodium ( azotanu celulozy ), przy czym jako rozpuszczalnik stosowano eter. Sposób ten został jednak odrzucony.

Jedwab sztuczny

Materiał nieorganiczny, czysta celuloza w postaci przędzy podobnej do naturalnego jedwabiu.
Zasada jego wyrobu polega na wprowadzeniu celulozy do roztworu Schweitzera ? amoniakalnym roztworze wodorotlenku miedzi, który następnie jest przetłaczany przez bardzo wąskie rureczki o wylotach kapilarnych pod ciśnieniem 5 MPa. Z rurek wycieka masa w postaci nitek, która po odparowaniu tworzy delikatne i cieniutkie niteczki. Następnie nitki te barwi się na odpowiednie kolory
i wykorzystuje w przemyśle włókienniczym.

Ze względu na sposób wytworzenia rozróżnia się trzy rodzaje sztucznego jedwabiu:

a) jedwab miedziowy ? celulozę rozpuszcza się w odczynniku Schweitzera i następnie roztwór pod wpływem wody albo kwasów wydziela się wodzian celulozy
Taki roztwór celulozy wtłacza się przez otworki filier ( siateczek z maleńkimi otworkami ) do wanny z ciepłą wodą i rozcieńczonym roztworem kwasu siarkowego. Roztwór ten strąca celulozę w postaci pasm cieniutkich żyłek, które się następnie skręca w grubsze nitki.
Obecnie metoda ?miedziowa? straciła znaczenie w przemyśle.

b) jedwab octanowy ? celulozę przeprowadza się w acetylocelulozę, pod wpływem działania kwasem siarkowym i octowym, z której wytwarza się nitki. Jest to jedyny gatunek sztucznego jedwabiu będący nie celulozą, a acetylocelulozą.
Jedwab octanowy ma znaczenie o wiele mniejsze od jedwabiu wiskozowego, pomimo że i z niego można wytwarzać włókna cięte.

c) jedwab wiskozowy ? celulozę rozpuszcza się działaniem CS2 i alkaliów, otrzymując ksantogenian celulozy C6H5O(COSNa)5, z którego po wytworzeniu nici łatwo jest regenerowana celuloza w kąpieli z soli amonowej lub wodorosiarczanu sodu.

Ze wszystkich metod znaczenie praktyczne posiada jedynie sposób wiskozowy
ze względu na niskie ceny surowca (celuloza drzewna) oraz związków chemicznych,
stosowanych w procesie produkcyjnym (CS2, NaOH, H2SO4). W tej metodzie
celulozę poddaje się działaniu stężonego ługu sodowego(wodny roztwór wodorotlenku sodu o silnie żrących własnościach) a następnie siarczku węgla(IV), w wyniku czego powstaje związek zwany celulozoksantogenianem sodu, który po rozpuszczeniu w rozcieńczonym ługu sodowym daje lepki płyn przędzalniczy zwany wiskozą. Wiskoza przetłoczona przez
otworki dyszy przędzalniczej do kąpieli kwasowej tworzy włókna jedwabiu wiskozowego.

Wiskoza jest roztworem przędzalniczym zawierającym celulozoksantogenian sodu rozpuszczony w ługu sodowym. Wiskozę otrzymuje się z drzewnych mas celulozowych, które poddawane są działaniu ługu sodowego, a następnie siarczku węgla(IV). Wiskozę przetłacza się przez małe otworki dysz przędzalniczych i poddaje kąpieli chemicznej. Otrzymane włókna zazwyczaj posiadają właściwości bawełny i są stosowane m.in. do wytwarzania sztucznego jedwabiu (jedwab wiskozowy).
Jako surowiec do otrzymywania wiskozy stosuje się celulozę otrzymywaną metodą siarczynową z drewna.

Posted in Chemia | Leave a comment

Ca Wapń Charakterystyka i jego związki

Ca Wapń Charakterystyka i jego związki

Spis treści

1.Wiadomości ogólne
2.Występowanie w przyrodzie
3.Właściwości fizyczne
4.Właściwości chemiczne
5.Zastosowanie
6.Główne związki
Wapń
Nazwa łac. : calcium
Symbol: Ca

Wapń to metal z drugiej grupy głównej.

Odkryty przez: sir H. Davy’ego w Anglia
Wydzielony w 1808 z wapna gaszonego, przez H.Davy?ego, obecnie metodą Faradaya z CaCl2.
Liczba atomowa: 20
Liczba masowa izotopów: Ma sześć trwałych izotopów :40Ca, 42Ca, 43Ca, 44Ca, 46Ca i 48Ca.
Średnia masa atomowa 22,990
Konfiguracja elektronowa 1 s2 2 s2p6 3s2p6 (3d) [Ar]4s2
Wartościowość(stopień utleniania) 2
Własności kwasowe tlenków silnie zasadowe
Struktura krystaliczna regularna, centrowana

Wapń wchodzi w skład kości oraz niektórych rodzajów ścian komórkowych.
Całkowita zawartość wapnia w organizmie to 1,4-1,66% masy ciała, czyli ponad 1 kg, z czego 99% występuje w postaci związanej w kościach (hydroksyapatyty), natomiast pozostała część występuje w postaci zjonizowanej w surowicy krwi.
Wapń zjonizowany jest obecny w płynie śród komórkowym oraz pozakomórkowym i pełni szereg ważnych funkcji:
-second messenger – kinazy białkowe
-przewodzenie impulsów bioelektrycznych
-udział w krzepnięciu krwi
-udział w skurczu mięśni
-udział w reakcjach zapalenia, regeneracji i proliferacji
-udział w wydzielaniu hormonów

Zalecane w Polsce dzienne spożycie wapnia wynosi:
* dla dzieci i młodzieży do 24 roku życia – 1200 mg
* dla ludzi powyżej 24 roku życia – 900 mg
Wapń jest także niezbędnym składnikiem komórek roślin. Jego niedobór powodować może suchą wierzchołkową zgniliznę owoców pomidora.

Występowanie w przyrodzie

Wapń jest bardzo rozpowszechniony w przyrodzie; występuje jedynie w stanie związanym. Nie występuje w stanie wolnym, tylko w związkach chemicznych, np. w minerałach: dolomicie MgCO3* CaCO3, skałach wapiennych (kalcyt CaCO3).. Tworzy liczne minerały skałotwórcze, z których najważniejsze to: kalcyt( szpat islandzki), aragonit, dolomit, gips, anhydryt, fluoryt(występujący w Stanach Zjednoczonych- Stan Illinois, Niemcy- Palatyna bawarska) apatyt oraz minerały z grupy amfiboli, piroksenów i skaleni. Związki wapnia (gł. ortofosforan) wchodzą w skład szkieletów organizmów (ludzkich i zwierzęcych). Jako metal reaktywny wapń łatwo łączy się z wodą i tlenem powietrza, dlatego przechowuje się go w oleju lub nafcie. W przyrodzie występuje w ogromnych ilościach, głównie są to węglany (kreda), siarczany (gips), fosforany, krzemiany. Stanowi 3.4% chemicznego składu skorupy ziemskiej. Odgrywa dużą rolę w funkcjonowaniu organizmów żywych. W glebach zajmuje do 2%. Na ziemi o małej zawartości wapnia rośnie chaber i rumianek, zaś na ziemiach przesyconych tym metalem-mak, jaskier i oset.

Właściwości fizyczne

Stan skupienia stały
Kolor srebrzystobiały
Gęstość 1,55 g/cm3
Objętość atomowa 26,20×10-6 m?/mol
Temperatura topnienia 842 °C
Temperatura wrzenia 1484 °C
Ciepło topnienia 8,54 kJ/mol
Ciepło parowania 155 kJ/mol
Przewodność cieplna 200 W/m*K
Powinowactwo elektronowe 0 kJ/mol
Energia jonizacji I 589,8 kJ/mol
Energia jonizacji II 1145,4 kJ/mol
Energia jonizacji III 4912,4 kJ/mol
Elektroujemność (wg Allred Rochowa) 1,04
Elektroujemność (wg Paulinga) 1,00

Właściwości chemiczne wapnia

Jest reaktywnym metalem. We wszystkich związkach jest dwuwartościowy.
Reaguje z tlenem tworząc zasadowy tlenek CaO, który w reakcji z wodą daje wodorotlenek:
CaO H2O —> Ca(OH)2
W podwyższonej temperaturze reaguje z azotem atmosferycznym, tworząc azotek Ca3N2. Wypiera wodór z kwasów, np.:
Ca 2HCl —> CaCl2 H2 ?
Wapń reaguje już z zimną wodą, wydzielając z niej wodór

Ca 2H2O —> Ca(OH)2 H2
Reaguje też z wieloma niemetalami, tworząc chlorki, bromki, siarczki, azotki i węgliki (np. karbid CaC2, czyli węglik wapnia).

Otrzymywanie wapnia

Wapń otrzymuje się przez elektrolizę stopionego chlorku CaCl2.

Tlenek wapnia jest substancja żrąca, ma właściwości zasadowe. Z powietrza pochłania dwutlenek węgla. Z wodą reaguje z wytworzeniem wodorotlenku i wydzieleniem dużych ilości ciepła (przemiana egzotermiczna).

Najważniejsze związki wapnia
CaCO3 – węglan wapnia (wapień, marmur, kreda)
CaO – tlenek wapnia (wapno palone)
Ca(OH)2 – wodorotlenek wapnia (wapno gaszone)
CaSO4 2H2O – dwu wodny siarczan wapnia (gips)

Zastosowanie wapnia
Wapń ma wiele praktycznych zastosowań, jako odtleniacz do żelaza, stali, miedzi i stopów miedzi i jako składnik stopów ołowiu (metali łożyskowych i powłok do kabli elektrycznych) i stopów glinu oraz jako środek redukujący do wytwarzania innych metali z ich tlenków.

Węglan wapnia ma zastosowanie

* jako materiał budowlany pod postacią wapienia i marmuru
* surowiec do produkcji zapraw murarskich
* surowiec do produkcji cementów portlandzkich
* środek do odkwaszania ziemi
* kreda do pisania na tablicy

Siarczan(VI) wapnia ma zastosowanie:

* w budownictwie jako gips
* w lecznictwie

Wapń jest makroelementem, kompleksy wapnia z białkami mają duże znaczenie w wielu procesach biochemicznych i fizjologicznych, np. w pracy mięśni
Pierwiastek jest stosowany jako dodatek utwardzający stopy łożyskowe, reduktor do otrzymywania niektórych metali (np. cyrkonu, toru, uranu, miedzi) z ich rud tlenkowych oraz do odsiarczania metali.
Bardzo duże znaczenie mają związki wapnia, m.in.:
W budownictwie: do wyrobu zaprawy murarskiej wykorzystuje się wodorotlenek (tzw. wapno gaszone) i tlenek (wapno palone), węglan wapnia (CaCO3 – wapień) jako kamień budowlany; siarczan wapnia jako gips sztukatorski i dodatek do cementu
Wapno palone, tlenek wapnia, CaO, związek nieorganiczny, biały, higroskopijny proszek, otrzymywany przez prażenie wapienia (węglanu wapnia) stosowane w przemyśle szklarskim, ceramicznym, w metalurgii, do otrzymywania zaprawy murarskiej, wapnowania gleb; przez działanie wodą, zw. gaszeniem lub lasowaniem wapna, otrzymuje się tzw. wapno gaszone (wodorotlenek wapnia, Ca(OH)2)

Stosowane jako środek bakteriobójczy, tania zasada, zwana też mlekiem wapiennym (stosowanym do dezynfekcji i bielenia wnętrz, w cukrowniach do oczyszczania soku buraczanego oraz do produkcji tzw. wapnia chlorowanego) oraz jako składnik zaprawy murarskiej(połączenie wapna gaszonego z piaskiem i wodą):
Sole wapnia są stosowane jako nawozy (azotan – tzw. saletra wapniowa, tlenek, węglan, metafosforan) w celu obniżenia kwasowości gleb, szczególnie dla takich roślin jak: lucerna, kończyna, pszenica, jęczmień).Do wyrobu karbidu, w metalurgii jako dodatek szlakujący, w cukrownictwie (defekacja), w garbarstwie do odwłosiania skór, a także do oczyszczania gazów do zmydlania tłuszczów podczas produkcji stearyny i do wyrobu farb wapiennych.

Związki wapnia
Najważniejsze związki wapnia to tlenek wapnia, nadtlenek wapnia, wodorotlenek wapnia oraz wiele soli jak np: węglan wapnia, azotan wapnia czy węglik wapnia.

1 Tlenek wapnia (CaO) Wapno palone
Jest to biały, higroskopijny proszek, temp. topnienia 2576 oC, reaguje gwałtownie z wodą z wydzieleniem dużych ilości ciepła:
CaO H2O => Ca(OH)2
Technicznie na wielką skalę jest otrzymywany przez prażenie kamienia wapiennego w temp.
900-1000 oC:
CaCO3 => CaO CO2
Stosowany do wyrobu zaprawy murarskiej. Jej twardnienie polega m.in. na reakcji
Ca(OH)2 CO2 => CaCO2 H 2O

Posted in Referaty | Leave a comment

Blaski i cienie promieniotwórczości

BLASKI I CIENIE PROMIENIOTWÓRCZOŚCI

1.Promieniotwórczość ? czym jest?

Promieniotwórczość jest to samorzutna przemiana jader atomów jednego rodzaju w jadra innego rodzaju połączona z wysyłaniem promieniowania jądrowego (alfa, beta, gamma).
Skutki działania promieniowania jądrowego na organizmy żywe zależą od dawki pochłoniętej przez organizm.
Promieniowanie gamma jest najbardziej niebezpieczne dla żywych organizmów. Dzięki swojemu charakterowi falowemu może przenikać poprzez różne przeszkody. Osłona przeciw niemu może być np. gruba ściana ołowiu. Z kolei przed promieniowaniem alfa można sie ochronić kartka papieru, a przed beta np. gruba deska.
Wyróżnia sie promieniotwórczość naturalną (naturalne szeregi promieniotwórcze) występującą w przyrodzie oraz promieniotwórczość sztuczna uzyskana wskutek sztucznie wywołanej reakcji jądrowej.

2. Pozytywne zastosowanie promieniotwórczości

a) zastosowanie reaktorów jądrowych jako źródła napędu statków i okrętów

Jest to korzystne ze względu na długość przebywania pod powierzchnia wody- mogą one być zanurzeniu przez czas praktycznie nieokreślony oraz osiągać znacznie większe rozmiary od tych napędzanych tradycyjnie. Takie źródła napędu znajdziemy nie tylko u okrętów wojskowych(takich jak np. lotniskowiec Enterprise), ale również u statków, np. lodołamaczy. Mimo wielu korzyści takie rozwiązanie może stanowić zagrożenie dla środowiska- w przypadku zatopienia takiego obiektu pływającego.

b) reaktory jądrowe wykorzystuje się w elektrowniach jądrowych do produkcji energii.

Elektrownie takie wytwarzają tanią i czystą energię. Wbrew pozorom ilość emitowanych przez nie izotopów promieniotwórczych jest znacznie mniejsza od ilości emitowanej przez elektrownie węglowe, które dodatkowo dostarczają do atmosfery m.in. miliony ton SO2. Jedynym minusem elektrowni jądrowych jest fakt wytwarzania odpadów promieniotwórczych, których dziś człowiek nie potrafi zniszczyć. Przechowywane są one więc w pojemnikach stalowych, prasuje się je z materiałami żywicznym i umieszcza na przykład w nieczynnych kopalniach lub specjalnych podziemnych składowiskach.

c)zastosowanie promieniotwórczości w medycynie

?Sztucznie otrzymane promieniotwórcze izotopy jodu stosuje się w diagnostyce i leczeniu chorób tarczycy.
?Rad 226 wykorzystywało się jako środek odmładzający w kremach oraz jako lek wzmacniający, ale po odkryciach szkodliwości zaniechano tego
?Promienie ?Roentgena? wykorzystuje sie do prześwietlania ciała ludzkiego
?Izotopy promieniotwórcze wykorzystuje się w uzdrowiskach do leczniczych kąpieli lub inhalacji

d)promieniotwórczość w archeologii i geologii

?Izotopy promieniotwórcze pozwalają określić wiek znalezisk. Dzięki badaniu zawartości radioaktywnego węgla-14 można wyznaczyć wiek znalezisk i wykopalisk. (Tak wyznaczono między innymi wiek Całunu Turyńskiego. )
?Badania oparte na rozpadzie uranu i toru oraz rubidu-37 i potasu-19 pozwalają określić wiek skał i minerałów.
?Za pomocą nuklidów promieniotwórczych możemy określić też lokalizacje kopalin.

e) Pierwiastek promieniotwórczy tor stosuje się w koszulkach lamp gazowych, ponieważ w wysokiej temperaturze daje jasne światło. Koszulki są więc lekko promieniotwórcze.

f) technika

? Izotopy promieniotwórcze stosuje się w precyzyjnych badaniach grubości materiałów, do wykrywania wad materiałowych. Wykrywają cieki wodne, podziemne strumyki itp.
?Umieszczane są w czujnikach dymu i innych urządzeniach elektrycznych
?Wykorzystanie przy sterylizacji żywności, opakowań, sprzętu medycznego

g) Naukowcy mogli wykryć rad dzięki temu, że emitowane przezeń promieniowanie wywoływało świecenie określonych materiałów. Zjawisko to wykorzystano np. w zegarach ściennych i zegarkach, malując wskazówki zegara mieszanina radu z materiałem fluorescencyjnym, tak, że świeciły one w ciemności.

h) Nuklidy promieniotwórcze są stosowane do wywoływania mutacji u roślin i zwierząt, dzięki której eliminuje się cechy szkodliwe i produkuje odmiany uszlachetnione.

i) Promieniowanie gamma stosowane jest do higienizacji i przedłużenia trwałości żywności, która staje się przez to promieniotwórcza, a jej konsumenci nie są narażeni na żadne promieniowanie.

3. Negatywne zastosowanie promieniotwórczości

a) pierwiastki promieniotwórcze wykorzystuje się do produkcji bomb jądrowych (atomowych), są one niemalże najniebezpieczniejszą bronią.

b) promieniowanie może być śmiertelnie niebezpieczne. Jasno widać to na przykładzie wybuchu z 1986 roku w Czarnobylu. Napromieniowane spowodowało śmierć oraz zmiany genetyczne u wielu osób, w tym nienarodzonych dzieci.

c) na skutek skażenia napromieniowaniem zachodzą niekorzystne zmiany w środowisku. Wymierają rzadkie gatunki zwierząt, zostają skażone wody gruntowe, zatrute powietrze.

4. Podsumowanie

Mimo, wieli korzyści z odkrycia i wprowadzenia promieniotwórczości do życia, skutki nadużywania tej własności mogą być tragiczne. Ciężko znaleźć realną granicę, kiedy należy się zatrzymać. Promieniotwórczość ma swoje blaski i cienie. Z czasem negatywne skutki mogą swym zagrożeniem przyćmić cały blask i pożyteczność.

Źródła :
1.http://google.pl
2.http://wikipedia.pl
3.http://nojasne.pl

Posted in Chemia ogólna | Leave a comment

Znaczenie i zastosowanie wybranych soli

PRACA KONTROLNA
Znaczenie i zastosowanie wybranych soli ( proszę wybrać 3 z podanych: azotan sodu, azotan potasu, azotan wapnia, chlorek potasu, azotan srebra, siarczan VI wapnia, siarczan VI miedzi II, węglan sodu, węglan wapnia, węglan magnezu).

Siarczan(VI)miedzi (II)- – jest to związek chemiczny nieorganiczny , sól kwasu siarkowego i miedzi na II stopniu utleniania. Siarczan miedzi jest bezwonny. W temperaturze pokojowej jest bardzo higroskopijną substancją krystaliczną o gęstości 3,6g/ . Dobrze rozpuszcza się w wodzie, roztwór ma lekko kwaśny odczyn. Bezwonny siarczan miedzi jest stosowany w laboratoriach jako środek suszący. Pentahydrat siarczanu miedzi o wzorze * O jest nazywany witriolem i posiada niebieskie zabarwienie. Kolor uwodnionego siarczany jest wynikiem obecności jonu [Cu . Pentahydrat pod wpływem ogrzewania w temperaturze 375K traci dwie cząsteczki wody przechodząc w trihydrat ? CuSO4*3H2O (d=3,78g/ ) i następnie monohydrat. Ogrzany do temperatury powyżej 470K staje się bezwonny.
Węglan sodu- – jest nieorganicznym związkiem chemicznym, solą kwasu węglowego i sodu. W temperaturze pokojowej jest koloru białego, jest to substancja higroskopijna, która topi się temperaturze 852?C, również dobrze rozpuszcza się w wodzie. Ulega krystalizacji i przyjmuje postać dużych bezbarwnych kryształków. W przyrodzie związek ten występuje w stanie naturalnym tzw. jeziorach sodowych jak i w popiele roślin morskich. Stosuję się go głównie do produkcji szkła oraz papieru. Wykorzystuje się go również do produkcji mydła i środków piorących, również jest stosowany do zmiękczania wody. Kiedyś węglan sodu otrzymywano za pomocą metody Leblanca, było to działanie na sól kamienną za pomocą kwasu siarkowego i otrzymywało się siarczan sodu, który później prażono z węglem i kamieniem wapiennym. Otrzymywany roztwór ługowano wodą w wyniku czego otrzymywano roztwór sody.
2NaCL ? 2HCL
2C Ca ? CaS 2
Jednak na duże zużycie energii, proces ten został zastąpiony metodą Solvaya, gdzie surowcami podstawowymi są węglan wapnia, sól kamienna.
Azotan potasu- . ( saletra potasowa i saletra indyjska) Jest rozpuszczalna w wodzie. Azotan potasu występuje w przyrodzie w małych ilościach w postaci minerału nitro kalitu , w krajach o suchym i gorącym klimacie. Otrzymujemy ją głównie w reakcji podwójnej wymiany między azotanem V sodu i chlorkiem potasu, w ten sposób strącamy najtrudniej rozpuszczalny spośród tych soli chlorek sodu.
KCL ? NaCL
Saletra potasowa jest krystalicznym ciałem stałym, bezbarwnym lub białym. Temperatura topnienia wynosi 334?C. Przy podgrzaniu do 400?C rozkłada się na azotan III potasu i tlen.
?
Saletra potasowa jest utleniaczem dlatego też dawniej była stosowana do produkcji czarnego prochu. Na dzień dzisiejszy jest wykorzystywana w pirotechnice jako utleniacz. Azotan potasu był używany również do otrzymywania kwasu azotowego. Obecnie jest używany do produkcji azotanu III potasu do nitrowania. Używany jest jako nawóz zawiera 13% azotu i 45% tlenku potasu, jak i do konserwacji mięsa(E252). Jego działanie polega na wydzielaniu azotanu III potasu. Po zmieszaniu z sacharydem tworzy substancję łatwopalną znaną jako karmelek lub karmelka. W połączeniu z pyłem metalu jest używana do produkcji mas pirotechnicznych tzw. fotobłysków. Są to bardzo jasne i krótkie impulsy świetlne, które głównie występują w petardach.
Węglan wapnia- – jest to nieograniczony związek chemiczny, jest solą kwasu węglowego i wapnia. W temperaturze pokojowej przybiera postać bezbarwnych lub białych kryształków, słabo rozpuszcza się w wodzie. Węglan wapnia w przyrodzie stanowi podstawowy składnik wielu minerałów. W najczystszej postaci występuje jako bezbarwny krystaliczny kalcyt. Jest głównym składnikiem marmurów i skał wapiennych. Wapień, którego głównym składnikiem jest węglan wapnia jest jedną z najczęściej występujących skał osadowych(kreda, marmur, kalcyt). W formie sproszkowanej skał wapiennych używa się węglan wapnia jako surowiec w otrzymywaniu wapna palonego i gaszonego, które są wykorzystywane jako spoiwo w cemencie i betonie. Węglan wapnia stosuję się również do produkcji papieru i gumy, past do zębów, kitu, farb i kredy szkolnej. Stosujemy go również przy budowie dróg, wytapianiu żelaza, przy produkcji stali, wyrobie szkła i porcelany, przy oczyszczaniu ścieków i zmiękczania wody. Węglan wapnia dodaje się również do żywności jako substancję wzbogacającą, występuje w taniej mące i w pieczywie zwłaszcza w bułkach. Oznaczmy go symbolem E170 i jest nieszkodliwy. Ma właściwości neutralizujące w związku z czym jest również wykorzystywany przy produkcji parafarmaceutyków na nadkwaśność i zgagę. Wówczas występuje w postaci:
2HCL? O
Związek ten służy także do otrzymywania tlenku wapnia. Ogrzewany węglan wapnia rozkłada się na tlenek wapnia (CaO) (wapno palone) i dwutlenek węgla (CO2) wg reakcji chemicznej:
CaO
Związek ten możemy otrzymać poprzez reakcję wodorotlenku wapnia(wody wapiennej) i dwutlenku wapnia. Zmętnienie wody wapiennej jest wynikiem pojawienia się węglanu wapnia w wyniku reakcji:
Ca ? O
Przedstawiona reakcja jest często dowodem na obecność dwutlenku węgla w wydychanym powietrzu przez człowieka.

Posted in Ściągi | Leave a comment

Zagrożenia cywilizacyjne

W ostatnich latach nastąpił w gospodarce gwałtowny rozwój. Na skutek działalności człowieka powstało wiele zagrożeń cywilizacyjnych niebezpiecznych zarówno dla środowiska, jak i dla człowieka. Do takich zagrożeń możemy zaliczyć:
?Kwaśne deszcze
?Efekt cieplarniany
?Dziura ozonowa
?Smog
?Zanieczyszczenia powietrza
Współczesna cywilizacja wywarła największy od 4,5 miliarda lat
wpływ na dzieje naszej planety. Stale zanieczyszczane jest powietrze i woda, co bardzo niekorzystnie odbija się na zdrowiu człowieka i życiu naszej zielonej planety.
Kwaśne deszcze są to opady atmosferyczne zawierające w kropelkach wody szkodliwe gazy-tlenki azotu, dwutlenki siarki i inne. Powstają głównie na terenach, gdzie atmosfera jest narażona na dużą ilość dwutlenku siarki i tlenku azotu, m.in. czynne wulkany, spaliny z paliw i węgla. Zatruwają one głównie wodę i glebę, czym powodują duże straty w krajach bogato uprzemysłowionych. Bardzo szkodzą leśnictwu i rolnictwu. Przedostając się do atmosfery, kwaśne deszcze powodują rozwój raka i innych chorób.
Drugim tak samo szkodliwym zagrożeniem jest efekt cieplarniany.
W jego wyniku temperatura planety jest wyższa, niż gdyby planeta nie posiadała atmosfery. Spowodowane jest ograniczeniem wypromieniowywa- nia ciepła
w przestrzeń kosmiczną. Efekt cieplarniany, zachodzi na planetach lub księżycach ogrzewanych przez gwiazdę oraz takich, które posiadają atmosferę. Na Ziemi odnosi się on do zmiany tego efektu , wywołanego przez gazy emitowane w wyniku działalności człowieka, jak i do ocieplenia klimatu naszej planety. Globalne ocieplenie na Ziemi nie jest zjawiskiem korzystnym do kształtowania się życia. Podnosi ono temperaturę powietrza średnio o 20-34° C.
Dziurą ozonową nazywamy zjawisko zmniejszenia się stężenia ozonu
w stratosferze atmosfery. Wywołany jest on ?wysyłaniem? freonu, który ma właściwości rozkładające ozon, do atmosfery. Ozon pochłania część promieni ultrafioletowych, wysyłanych na Ziemię, ze słońca. Promieniowa- nie to jest szkodliwe dla organizmu człowieka, uszkadza ono komórki i materiał, z których są zbudowane.
Smog jest nienaturalnym zjawiskiem atmosferycznym, polega ono na współdziałaniu zanieczyszczeń utworzonych przez ludzi i niekorzystnych zjawisk atmosferycznych. Utrudnia on ludziom i wszystkim istotom żywym swobodne oddychanie, a naszej planecie oddawanie ciepła do atmosfery. Pyły
i znaczna wilgotność są bardzo szkodliwe dla środowiska. Często mogą powodować astmę oraz powodować przewlekłe zapalenie oskrzeli, gdyż są czynnikami alergizującymi.

Zanieczyszczenia powietrza są najczęstszymi i najbardziej szkodliwymi przyczynami zagrożeń środowiska. Powietrze zostaje zanieczyszczane przez wszystkie substancje znajdujące się w powietrzu w większej ilości niż powinny. Głównymi przyczynami zanieczyszczeń są:
-uprzemysłowienie
-przemysł transportowy
-przemysł energetyczny
-chemiczna konserwacja paliw
-wydobycie i transport surowców
-przemysł chemiczny i rafineryjny
-przemysł metalurgiczny
-cementowanie
-składowiska surowców i odpadów
-motoryzacja
Znane są nam też naturalne źródła zanieczyszczeń:
-wybuchy wulkanów
-erozja wietrzna skał
-niektóre procesy biologiczne
-pożary lasów i stepów.

Ludzie wchłaniają owe zanieczyszczenia głównie oddychając, przez co doprowadzają się do alergii i schorzeń układu oddechowego.

Posted in Chemia przyrody | Leave a comment

Zanieczyszczenia wód

Zanieczyszczenia Wód

Czym są?
Zanieczyszczeniami wód nazywamy mikroorganizmy oraz różnego rodzaju substancje chemiczne występujące w wodach naturalnych, nie będąc ich składnikiem , lub będąc nim w zwiększonych ilościach. Znane są nam również termiczne zanieczyszczenia wód (wody podgrzane).
Do najczęściej występujących substancji zanieczyszczających wody należą: pestycydy, detergenty, barwniki, aminy aromatyczne, węglowodory ropopochodne, substancje powierzchniowo czynne, fenole, chloropochodne bifenylu, sole , jony metali ciężkich, radioizotopy. Wśród organizmów żywych największą rolę w zanieczyszczaniu wód odgrywają bakterie Escherichia coli.

Źródła
Zanieczyszczenia wód możemy podzielić ze względu na pochodzenie na naturalne (autochtoniczne) oraz antropogeniczne (allochtoniczne).
Jeszcze mniej więcej do średniowiecza dominowały naturalne zanieczyszczenia wód powstające głównie na skutek obumierania i rozwoju wodnych organizmów, a także wypłukiwania pewnych substancji ze skał i gleb. Wraz z rozwojem świata, a tym samym powstaniem wielu ośrodków przemysłowych do wody zaczęto doprowadzać coraz więcej zanieczyszczeń. Na obecną chwilę największe ilości zanieczyszczeń wody spowodowane jest ściekami komunalnymi i przemysłowymi, natomiast w wyniku działalności rolniczej dostaje się do niej coraz więcej nawozów i szkodliwych detergentów. Przemysł wydobywczy odprowadza do wód gruntowych coraz więcej mocno zasolonych wód kopalnianych.

Skutki
Substancje zanieczyszczające wody powierzchniowe zmieniają ich barwę, smak oraz zmętnienie, co bardzo negatywnie wpływa na jakość wody, a zawarte w niej szkodliwe mikroorganizmy wywołują silne zatrucia pokarmowe.
W miarę wzrostu stężeń substancji zanieczyszczających, zmniejsza się ilość żywych organizmów w zbiornikach wodnych.
Z zanieczyszczeniami wód bezpośrednio związane jest zjawisko eutrofizacji.

Zjawisko eutrafizycji- proces wzbogacania wód w zbiornikach wodnych pierwiastkami biogennymi (azot, fosfor i inne) najczęściej w wyniku odprowadzania do nich nie oczyszczonych ścieków.

Oczyszczanie
Człowiek, w miarę swoich możliwości, stara się pomóc wodzie, a tym samym sobie, gdyż jak wiadomo bez niej żyć nie umie żaden organizm. Sposobów na oczyszczenie zatrutej, przez nas samych, wody jest bardzo wiele, jednakże nie udaje się to w stu procentach.
Przykłady sposobów na oczyszczenie wody:
- koagulacja – łączenie cząstek koloidowych większe zespoły, w wyniku czego powstaje osad zwany koagulatem
filtracja – oddzielanie cieczy od zawieszonych w niej cząstek stałych
- adsorpcja – proces zachodzący na granicy dwu faz, w wyniku którego stężenie substancji jest większe lub mniejsze od stężenia substancji w głębi fazy.
- flokulacja (kłaczkowanie) – przekształcanie trudno opadających drobin zawiesin w większe

Nieco inaczej oczyszczane są ścieki przemysłowe, które zawierają głównie zanieczyszczenia nieorganiczne. Stosowane są tu m.in. takie metody fizykochemiczne, jak sedymentacja, filtracja, koagulacja, strącanie chemiczne.

Posted in Chemia przyrody | Leave a comment

Kwaśne deszcze

Na pierwszy rzut oka, kwaśny deszcz niewiele różni się od zwykłego, nieszkodliwego deszczu. Jego krople jednak, zamiast odczynu obojętnego są wyraźnie kwasowe. Gazy, unoszące się w powietrzu nad fabrykami, dużymi miastami itp. zwane raczej zanieczyszczeniami atmosferycznymi, połączone z wodą, dają właśnie taki efekt. Tworzą kwasy o różnym stopniu natężenia, które spadają później na ziemię w postaci kwaśnych deszczy. Gazami tymi są głównie: dwutlenek siarki, tlenki azotu, siarkowodór i chlorowodór, z których to dwutlenek siarki zdaje się być największym rozrabiaką. Szacuje się że w Europie jest on w 60% sprawcą kwaśnych deszczy.
Zanieczyszczenia powietrza pochodzą z różnych źródeł. Powstają zarówno naturalnie (np. podczas wybuchów wulkanów i pożarów lasów), jak i dzięki działalności człowieka (w skutek spalania paliw i procesów przemysłowych).
Skoro kwaśny deszcz jest kwasem, o czasami dosyć dużym stężeniu (zależnie od ilości obecnych w nim jonów wodorowych), to co się dzieje gdy spada na powierzchnię ziemi?
Otóż nie dzieje się nic dobrego.
Oddziaływanie kwaśnych deszczów na przyrodę może być zarówno bezpośrednie, jak i pośrednie. To bezpośrednie widzimy na przykład w przypadku drzew. Krople kwaśnego deszczu niszczą igły i liście, uszkadzając w nich różne błony, co może spowodować zakłócenie w systemie odżywiania i bilansie wodnym. Pośrednie natomiast ujawnia się w skutkach zakwaszenia gleby kwasami z wiadomego deszczu. Zmniejsza się wówczas dostępność substancji odżywczych przy jednoczesnym zwiększeniu zawartości szkodliwych dla drzew metali rozpuszczonych w roztworze glebowym, jak a przykład aluminium (uwalnianych np. z blokujących je nierozpuszczalnych związków wapnia). Powoduje to uszkodzenie korzeni i zabicie flory grzybów mikoryzowych, co prowadzi do tego, że rośliny nie mogą pobrać wystarczających ilości pożywienia i zmienia się odczyn gleby. Ponadto zmniejsza się odporność roślin na choroby i owady. Tak osłabione drzewo atakują owady lub pasożytnicze grzyby niszcząc doszczętnie drzewo. Podobnie dzieje się z innymi roślinami.
Kwaśne deszcze spadają jednak nie tylko nad lasami, ale także nad siedzibami człowieka. Niszczą one wtedy różne budynki, a także pomniki i zabytki, poprzez wymywanie wapna, który często jest znaczącym składnikiem materiałów z których zbudowane są te budowle.
Cóż więc zrobić, by ograniczyć emisję dwutlenku siarki do atmosfery, tym samym zmniejszając opady kwaśnych deszczy?
Zamiast elektrowni węglowych, budować te wykorzystujące alternatywne źródła pozyskiwania energii. Mogą to być elektrownie wiatrowe, wodne lub słoneczne. Pod względem zmniejszenia emisji siarki, odpowiednie są także elektrownie atomowe, ale one sprawiają zagrożenie z innego powodu.
Podsumowując, kwaśne deszcze są związkiem chemicznym opartym głównie na dwutlenku siarki, oraz wodzie. Potrafią być szkodliwe zarówno dla roślin i zwierząt, jak i również dla ludzi oraz ich tworów. By z nimi walczyć należy ograniczyć emisję siarki do atmosfery. Miejmy nadzieję że wygramy tę walkę i kwaśne deszcze przestaną nas niepokoić, lecz na razie jest to odległa przyszłość.

Posted in Chemia przyrody | Leave a comment

Chemia w naszym życiu

Samo słowo ?chemia? budzi w ludziach niechęć, ponieważ kojarzy się tylko ze skomplikowanymi wzorami, zawiłymi równaniami reakcji, z pozoru zupełnie niepotrzebnymi definicjami, a jest inaczej.
Rola chemii w naszym życiu jest nie do przecenienia. Wszystko co nas otacza jest ?z czegoś zrobione?, a to są właśnie substancje chemiczne.

Na sam początek trzeba wspomnieć o zastosowaniu chemii w medycynie:
- chemioterapia- stosowana w walce z nowotworami (jako środek bezpośrednio zwalczający chorobę)

- środki dopingujące ? pobudzające komórki mózgowe. Po ich zażyciu następuje przypływ sił. Pomagają one w osiągnięciu sukcesu sportowego, ale mogą wywołać ciężką chorobę, a nawet śmierć.(np. sterydy, środki anaboliczne)

-witaminy- substancje niezbędne do prawidłowego funkcjonowania naszego organizmu. Najważniejsze:
A- reguluje stan skóry i wzmacnia wzrok
B ? wspomaga system nerwowy i odpornościowy
C ? podnosi odporność organizmu
D ? wzmacnia żeby i kości
E ? wspomaga pracę serca
K ? wspomaga krzepliwość krwi

Niektóre z nich są produkowane chemiczne, co jednoznacznie wskazuje na pozytywne skutki produkcji.

- farmacja:
- leki ? najważniejsze zastosowanie chemii. Są to związki chemiczne pochodzenia mineralnego, roślinnego, zwierzęcego lub otrzymane na drodze syntezy chemicznej. Służą poprawie zdrowia człowieka.
Środek jak najbardziej potrzebny, niestety spożywany w nadmiernych ilościach zamiast leczyć ? szkodzi.

Chemia w przemyśle spożywczym:

Produkty chemiczne znalazły szerokie zastosowanie w przemyśle spożywczym jako środki konserwujące i ulepszacze żywności nadające kolor, smak, aromat oraz przedłużenie terminu ważności. Dzieli się je głownie na :
- barwniki
- konserwanty
- emulgatory, zagęstniki
- antyutleniacze
Te z kolei dzieli się ze względu na pochodzenie:
-naturalne ? bezpośrednio z produktów
- identyczne z naturalnymi tzn. syntezowane przez człowieka, ale o identycznej strukturze chemicznej do związków naturalnych
- sztuczne ? nie odpowiadające strukturze związkom występującym naturalnie.

Rozpatrując potencjalna szkodliwość trzeba powiedzieć, że masowa produkcja żywności nie jest praktycznie możliwa bez dodatków chemicznych. Wbrew powszechnym opiniom syntetyczne dodatki do żywności są bezpieczniejsze od tych naturalnych. Człowiek w ciągu roku spożywa średnie 2 kg tych dodatków i jakiekolwiek zagrożenia są sprawą dyskusyjną. Wszystkie dodatki na liście E są przebadane i uważane za bezpieczne. Jedynym zagrożeniem jest kontakt z wieloma dodatkami w stężeniach większych niż w naturalnych produktach, który może powodować alergię. Charakterystyczne dodatki do żywności:
- ksylitom E967 ? gumy do żucia
- mannitol E421 ?gumy do żucia
- Aspartam E951 – słodziki
- kwas ortofosforowy ? rozpuszczający szkliwo- w coca-coli (np. E338, E340a, E340b)

Oraz mogące mieć wpływ rakotwórczy:
-azotan III potasu E249 (np. wędliny)
-azotan III sodu E250 (np. wędliny)
- azotan V sodu E251 (np. sery topione)

Kolejnym przemysłem, w którym chemia znalazła zastosowanie to przemysł kosmetyczny:

Kosmetyka jest dziedziną działalności człowieka, służąca zaspokajaniu potrzeb estetycznych i zdrowotnych. Można ją podzielić na trzy działy:
- dekoracyjna ? upiększanie ciała
- lekarska ? przywracanie urody ciała
- pielęgnacyjną ? środki myjące i pielęgnujące ciało

Trudno w tym przypadku mówić o każdym składniku chemicznym w kosmetykach, ponieważ kosmetyki to sama chemia. Należy tylko wspomnieć dla zobrazowania o niektórych właściwościach i zastosowaniach pierwiastków czy danych związków.
Niektóre z nich:
- cynk- działa bakteriobójczo, wzmacnia włosy i skórę
- siarka ? dezynfekuje i działa przeciwgrzybicznie (np. środki na grzybicę , przeciw łupieżowe)
- węgiel ? tusze, kredki, szminki
- tlenki ? mają działanie odbijające promienie słoneczne i chłonne (np. tlenek glinu, cynku, tytanu ? kremy do opalania, antyprespiranty)
- zasady ? głownie można je znaleźć w mydłach, środkach piorących, pastach (np. amoniak, wodorotlenek sodu, potasu)
- kwasy ? znalazły zastosowanie w zabiegach leczniczych, czy środkach do dezynfekcji (np.kwas borowy, siarkowodór)
- sole ? kosmetyki nawilżające, środki pieniące, depilatory (np. mleczan sodu, siarczek wapnia)
- alkohole- głownie wody zapachowe, środki nawilżające (np. etanol, gliceryna)
- ketony ? substancje zapachowe, lakiery, zmywacze, odżywki

Pożyteczność kosmetyków jest bezdyskusyjna, należy jednak stosować je z umiarem.

Trudno sobie też wyobrazić funkcjonowanie wielu dziedzin naszego życia bez tworzyw sztucznych, z których wykonanych jest wiele przedmiotów użytku codziennego.
Najbardziej znanymi są:
- polietylen ? folie, opakowania, izolacja kabli, art. gospodarstwa domowego, butelki
- polichlorek winylu :
PCW twardy- beczki, pudła, słoiki
PCW miękki ? obrusy, ubrania, rękawiczki, opakowania przemysłowe i spożywcze.
- polistyren ? przedmioty galanteryjne, kubki, talerze, grzebienie, guziki, przerabia się go również na styropian. Tworzywa te nadają się do produkcji kafelków.
- różne włókna syntetyczne ? długie, cienkie, zastępujące wełnę, bawełnę i jedwab
- tworzywa gumo-podobne- kauczuki, wykorzystywane do produkcji gum np. opon samochodowych

Chemia stała się również ?zbawienna? dla rolnictwa. Mowa tu o nawozach sztucznych, które dzielimy na bezpośrednie i pośrednie. Te pierwsze zawierają substancje przyswajalne bezpośrednio przez rośliny, natomiast te drugie zawierają substancje, które maja polepszyć właściwości chemiczne, fizyczne i biologiczne gleby. Wszystkie są związkami chemicznymi otrzymanymi sztucznie lub pochodzenia naturalnego.
Wyróżniamy nawozy:
-azotowe
- fosforowe
- potasowe
- mieszane

Ze względu na zapotrzebowanie roślin w fosfor, potas, magnez, siarkę, wapń i żelazo nawozy sztuczne trzeba zaliczyć do pozytywnych stron chemii w rolnictwie, niestety mają mały przysłowiowy minus, którym jest spadek jakości walorów danych roślin.

Wszelkiego rodzaju używki to również chemia. W tej dziedzinach nie można mówić o pożyteczności, ponieważ używki szkodzą i wyniszczają.
Każdy kieliszek wódki, wypalony papieros ,skręt czy wstrzyknięty narkotyk to dla ludzkiego organizmu potężna dawka toksycznych związków chemicznych.

Papierosy ? to nic innego jak drobny tytoń uformowany w walce owinięte bibułą, służące do palenia przez wdychanie dymu. Dym papierosowy zawiera wiele rakotwórczych substancji, dlatego palenie szkodzi zdrowiu. Te składniki to m.in. aceton (składnik farb i lakierów), amoniak ( detergent czyszczący), arsen (trutka na szczury odpowiedzialny za raka skóry, wątroby, przełyku i oskrzeli), butan (zawarty w benzynie), cyjanowodór, formaldehyd (składnik syntetycznych dywanów), polon (radioaktywny pierwiastek), smoła, tlenek węgla, fenol.
Palenie papierosów powoduje postępującą degeneracje ciała m.in.:
Utratę włosów, kataraktę, wiotczenie, marszczenie i przebarwienia skóry, utratę słuchu, raka skóry, próchnice zębów, rozedmę płuc, osteoporozę, choroby serca i układu krążenia, owrzodzenie żołądka, ryzyko poronienia, degen plemników, choroba Burgera, nowotwory złośliwe.

Alkohol ? najważniejszym przedstawicielem jest etanol, otrzymywany przez fermentację alkoholową glukozy, zachodzącą za pomocą drożdży. W jej wyniku otrzymuje się 15-18% roztwór, który po destylacji jest tzw. Spirytusem rektyfikowanym (96 % etanolu i 4 % wody)
W zależności od spożytej dawki powoduje ożywienie, podniecenie, zaburzenia mowy i ruchu. Dawka 6-8 g na 1 kg jest śmiertelna. Długie i nadmierne spożywanie prowadzi do uzależnienia, dlatego jest szkodliwy.
Jeszcze bardziej toksyczny jest alkohol metylowy, który powoduje silne zatrucie i utratę wzroku, a w większych dawkach prowadzi do śmierci. Oba alkohole są podobne co powoduje tragiczne skutki pomyłki.
Ta używka ma również dobre strony. W umiarkowanych ilościach dobrze wpływa na układ moczowy (szklanka piwa), krwionośny, serce, ciśnienie (lampka wina). Jedynym warunkiem pozytywnej strony jest nie palenie tytoniu, co zwiększa właściwości ?lecznicze?.

Narkotyki- substancje pochodzenia roślinnego, ewentualnie otrzymane syntetycznie, które zamieniają wrażliwość układu nerwowego na bodźce zewnętrzne i wewnętrzne.
Narkomania to patologiczne zjawisko społeczne ? uzależnienie spowodowane krótszym lub dłuższym zażywaniem leków przeciwbólowych , narkotycznych, uspokajających, psychotropowych. Charakteryzuje się konicznością przyjmowania środka odurzającego z tendencją do stałego zwiększania dawki oraz fizycznym i psychicznym uzależnieniem. Zaprzestanie zażywania powoduje przykre doznania abstyntecyjne, prowadzone w skrajnych przypadkach do zejścia śmiertelnego. Przykłady tych używek : heroina, morfina, amfetamina, marihuana.

Posted in Referaty | Leave a comment